Zurich

Wist je dat?

Zwitserland heeft een klok gebouwd die opzettelijk 58,5 op de 60 seconden verkeerd staat

Zwitserland heeft meer nucleaire schuilplaatsen dan mensen.

Er zijn meer dan 370.000 schuilplaatsen in het land – ongeveer 360.000 particuliere en 9.000 tot 10.000 openbare – die ruimte bieden aan ongeveer negen miljoen mensen in een land met 8,6 miljoen inwoners. De dekking bedraagt 107 tot 114%.**

Dit is geen erfenis van de Koude Oorlog die niemand heeft kunnen vernietigen. Het is de huidige wet. Artikel 46 van de federale wet inzake civiele bescherming vereist dat iedereen die een woongebouw bouwt, daarin een schuilplaats bouwt en uitrust, en verplicht gemeenten om openbare schuilplaatsen te bieden waar particuliere voorzieningen tekortschieten. Nieuwe bewoners betalen een eenmalige vergoeding – momenteel voorgesteld op CHF 800 tot 1.400 per woning – voor de bouw en het onderhoud.

Zwitserland besteedt er nog steeds geld aan. Ongeveer CHF 220 miljoen is uitgetrokken over vijftien jaar, waarbij de jaarlijkse onderhoudsuitgaven vanaf 2027 zullen stijgen van CHF 9 miljoen naar CHF 15 miljoen. Tweehonderd grotere bunkers worden gemoderniseerd.

De verdeling is ongelijk – Genève heeft een dekkingsgraad van slechts 75% – en ongeveer 100.000 van de kleinste particuliere onderkomens, gebouwd voor zeven personen of minder, worden met pensioen gestuurd.

En ondertussen zijn het wijnkelders. En sauna's. En opslagruimtes. De Universiteit van Bern houdt alles in één. Het opvangcentrum Sonnenberg in Luzern heeft zijn ingang midden in een kinderspeelplaats.

De klok: waardoor het beroemdste exportproduct van Zürich een zekere betekenis heeft.

De Zwitserse spoorwegklok, ontworpen door Hans Hilfiker, heeft een secondewijzer die zijn circuit in 58,5 seconden voltooit en vervolgens bovenaan stopt, ongeveer 1,5 seconde wachtend op de minutenimpuls van de hoofdklok. Het is bewust gebouwd om vroeg aan te komen en te pauzeren.

Het verklaarde doel van Hilfiker was om tot het laatste moment voor vertrek rust te brengen. De hand is technisch gezien bijna de hele minuut verkeerd, om op het enige moment dat er toe doet precies goed te zijn.

Een land met 8,6 miljoen inwoners heeft negen miljoen schuilplaatsen gebouwd en onderhouden voor een gebeurtenis die nog niet heeft plaatsgevonden, en er wijn in gedaan terwijl het wachtte. De klok doet elke zestig seconden hetzelfde.

In 2012 bracht Apple iOS 6 uit met een klok-app waarvan de wijzerplaat een zwart-witte wijzerplaat zonder cijfers was en een rode secondewijzer die eindigde in een klein schijfje. De Zwitserse federale spoorwegen merkten het op. Het ontwerp is juridisch beschermd. Apple had er niet om gevraagd.

De schikking werd niet bekendgemaakt, maar er wordt breed uitgemeten dat deze ergens rond de €16 miljoen ligt – voor een wijzerplaat die in de jaren veertig door een spoorwegingenieur voor treinperrons werd ontworpen.

De ingenieur was Hans Hilfiker (1901–1993), en de reden dat zijn klok beroemd is, is niet het ontwerp. Het is de secondewijzer, die met opzet verkeerd is.

De dienstregelingen van de Zwitserse spoorwegen bevatten geen seconden. Treinen vertrekken altijd op de hele minuut. Elke stationsklok in het land wordt dus aangedreven door een elektrische impuls die één keer per minuut door het telefoonnetwerk wordt gestuurd vanaf één hoofdklok, die de minutenwijzer vooruit zet.

De secondewijzer draait echter op zijn eigen motor – en Hilfiker heeft hem bewust zo ingesteld dat hij snel loopt. Het voltooit de cirkel van de wijzerplaat in 58,5 seconden. Dan stopt hij om twaalf uur en wacht ongeveer anderhalve seconde totdat de hoofdimpuls arriveert, de minutenwijzer verspringt en de treinen worden vrijgegeven.

Hilfiker's reden voor de pauze: "om op het laatste moment rust te brengen en het stipte vertrek van de trein te vergemakkelijken."*

Dus gedurende 58,5 seconden van elke 60 geeft het beroemdste stiptheidssymbool ter wereld u de verkeerde tijd aan. Het komt vroeg aan en wacht. Het klopt alleen precies op dat ene moment dat er werkelijk toe doet – en het klopt op dat moment in elk station in Zwitserland tegelijkertijd.

Moderne elektronica maakte de pauze decennia geleden overbodig. De Zwitsers hielden het toch.

De klok: er was een kort schandaal. Om geld te besparen begonnen de spoorwegen rond 2014 stilletjes tweedehandsauto's te verwijderen toen hun afzonderlijke motoren versleten waren. Pendelaars waren boos. Ontwerpers beschuldigden de spoorlijn van vandalisme. Een krant uit Zürich klaagde er redelijkerwijs over dat je zonder de rode wijzer niet meer kunt zien dan vijf seconden over de minuut vanaf vijfenvijftig.

De klok bleef staan. Het is een geregistreerd handelsmerk, sinds 1986 in licentie gegeven aan een horlogemaker, en het hangt nog steeds in duizenden Zwitserse stations en doet hetzelfde als sinds 1955: racen rond de wijzerplaat, vroeg aankomen en anderhalve seconde volkomen stil staan, terwijl het spoorwegnet van een heel land het eens is over de minuut.

Jaarlijks daglicht