Huidige lokale tijd in Parijs

Daglicht door het jaar in Parijs

Wist je dat?

Frankrijk mat de planeet op en weigerde daarna 67 jaar lang ‘Greenwich’ te zeggen

94% van de Parijzenaars woont binnen vijf minuten lopen van een van de 1.180 bakkers van de stad.

In heel Frankrijk zijn er ongeveer 35.000 bakkerijen, die ongeveer 12 miljoen klanten per dag bedienen. Het Observatoire du Pain – Frankrijk heeft een Broodobservatorium, en dit is het minst verrassende feit in deze alinea – schat dat er elke seconde 320 baguettes worden gegeten.

Wie het narekent, ziet dat de cijfers elkaar een beetje tegenspreken. Bakkersfederaties schatten de jaarlijkse productie op zes miljard baguettes; andere tellingen zeggen tien miljard. Zes miljard komt neer op zo'n 190 per seconde over het hele jaar; het beroemde getal van 320 past bij de hogere telling van tien miljard. Hoe dan ook verlaten er dagelijks ergens tussen de zestien en zevenentwintig miljoen baguettes de Franse ovens.

De consumptie daalt en dat is al een eeuw zo. De gemiddelde Fransman eet nu ongeveer 105 gram brood per dag, tegen 114 gram in 2015. Net na de Tweede Wereldoorlog was dit 900 gram. Vóór de Revolutie lag het dichter bij een kilo, en het was geen bijgerecht – het was de maaltijd.

Ook het vak krimpt. Toen het ministerie van Cultuur de baguette voor de UNESCO-status nomineerde, merkte het op dat Frankrijk in 1970 55.000 ambachtelijke bakkerijen had – één op zo'n 900 inwoners – en vandaag de dag 35.000, één op 2.000. De baguette werd in 2022 opgenomen als immaterieel cultureel erfgoed.

De klok: en nu het echt Franse gedeelte.

De baguette is bij wet gedefinieerd. In een wet uit 1920 werd het minimumgewicht op 80 gram en de maximale lengte op 40 centimeter vastgelegd. Het woord boulangerie is beschermd door het Franse consumentenwetboek: om het te gebruiken moet het brood ter plaatse worden bereid en gebakken en mag het nooit ingevroren zijn geweest.

Frankrijk legt eenheden bij wet vast. De meter, de seconde en het brood.

In 1791 besloot de Franse Nationale Vergadering dat de wereld een lengte-eenheid nodig had die aan niemand in het bijzonder toebehoorde. Niet de voet van een koning. Iets wat van de aarde zelf was afgeleid.

Dus maten Franse landmeters tussen 1792 en 1799 met driehoeksmeting een boog van de meridiaan door Parijs op, van Duinkerken tot Barcelona, dwars door een revolutie en een oorlog heen, om de meter te definiëren als een fractie van de afstand van de pool tot de evenaar.

Frankrijk mat de planeet op om een liniaal uit te vinden. Met zo'n mate van toewijding hebben we hier te maken.

De meridiaan van Parijs was sinds 1667 de nullengtegraad van Frankrijk; hij was vastgelegd door de Académie des Sciences en liep door het Observatorium van Parijs. Franse kaarten, de Franse navigatie en de Franse tijd gingen er allemaal van uit.

Vervolgens kwamen in 1884 zesentwintig landen bijeen in Washington en stemden ervoor om van Greenwich de nulmeridiaan van de wereld te maken. Ongeveer 72% van de wereldwijde scheepstonnage gebruikte hem al. De stemming was praktisch gesproken een formaliteit.

Frankrijk nam hem niet over. Zevenentwintig jaar lang niet.

Op 9 maart 1911 stemde Frankrijk eindelijk zijn wettelijke tijd af op die van Greenwich. De wet definieerde de Franse tijd als "de gemiddelde tijd van Parijs, vertraagd met negen minuten en eenentwintig seconden."

Dat is Greenwich Mean Time. Exact, tot op de seconde: negen minuten eenentwintig is precies het lengteverschil tussen de twee observatoria. De wetgeving had eenvoudigweg een manier gevonden om GMT te zeggen zonder Greenwich te zeggen.

De formulering bleef tot 1978 in de Franse wet staan.

Zevenenzestig jaar nationale burgerlijke tijd gedefinieerd als de tijd in Parijs, maar langzamer. Ondertussen zond de Eiffeltoren sinds 1910 twee keer per dag tijdsignalen uit, met een vermogen van 40 kilowatt, naar schepen en koloniën over de hele wereld – vanaf 1911 in de Franse wettelijke tijd, en dat was Greenwich Mean Time, die niemand in het Franse wetboek bij zijn naam wilde noemen.