Paris

Wist je dat?

Frankrijk heeft de planeet gemeten en vervolgens 67 jaar lang ‘Greenwich’ geweigerd

94% van de Parijzenaars woont binnen vijf minuten lopen van een van de 1.180 bakkers van de stad.

In heel Frankrijk zijn er ongeveer 35.000 bakkerijen, die ongeveer 12 miljoen klanten per dag bedienen. Het Observatoire du Pain – Frankrijk heeft een Broodobservatorium, en dit is het minst verrassende feit in de paragraaf – schat dat 320 baguettes elke seconde worden geconsumeerd.

Voer de rekenkunde en de cijfers een beetje met elkaar in discussie. Bakkersfederaties schatten de jaarlijkse productie op zes miljard baguettes; andere tellingen zeggen tien miljard. Zes miljard komt dichter bij de 190 per seconde over het hele jaar, wat suggereert dat het beroemde getal van 320 alleen de wakkere uren telt. Hoe het ook zij, het zijn ergens tussen de zestien en zevenentwintig miljoen baguettes die dagelijks de Franse ovens verlaten.

De consumptie daalt en dat is al een eeuw zo. De gemiddelde Fransman eet nu ongeveer 105 gram brood per dag, tegen 114 gram in 2015. Net na de Tweede Wereldoorlog was dit 900 gram. Vóór de Revolutie was het dichter bij een kilo, en het was geen bijgerecht – het was de maaltijd.

Ook de handel krimpt. Toen het ministerie van Cultuur het stokbrood voor de UNESCO-status nomineerde, merkte het op dat Frankrijk in 1970 55.000 ambachtelijke bakkerijen had – één op elke 790 inwoners – en vandaag de dag 35.000, één op 2000. Het stokbrood werd in 2022 opgenomen als immaterieel cultureel erfgoed.

De klok: en hier is het zeer Franse deel.

Het stokbrood is bij wet gedefinieerd. In een statuut uit 1920* werd het minimumgewicht op 80 gram en de maximale lengte op 40 centimeter vastgelegd. Het woord boulangerie* is beschermd door de Consumentenwet: om het te gebruiken moet het brood ter plaatse worden bereid en gebakken en mag het nooit ingevroren zijn geweest.

Dit is het land dat de meter heeft gedefinieerd door landmeters te sturen om een boog van de meridiaan van Duinkerken naar Barcelona te meten, tijdens een revolutie en een oorlog. Het is het land waarvan de wet zijn eigen tijdzone zevenenzestig jaar lang heeft gedefinieerd als ‘Paris Mean Time vertraagd met negen minuten en eenentwintig seconden’ – een exacte beschrijving van Greenwich die het woord zorgvuldig vermeed.

Frankrijk stelt eenheden vast. De meter, de tweede en het brood.

In 1791 besloot de Franse Nationale Vergadering dat de wereld een lengte-eenheid nodig had die aan niemand in het bijzonder toebehoorde. Geen koningsvoet. Iets dat is afgeleid van de aarde zelf.

Dus tussen 1792 en 1799 berekenden Franse landmeters een driehoeksboog van de meridiaan die door Parijs liep, van Duinkerken naar Barcelona, tijdens een revolutie en een oorlog, om de meter te definiëren als een fractie van de afstand van de pool tot de evenaar.

Frankrijk heeft de planeet gemeten om een heerser uit te vinden. Dat is het niveau van betrokkenheid waar we mee te maken hebben.

De meridiaan van Parijs was sinds 1667 de nulgraad van Frankrijk, vastgelegd door de Académie des Sciences en liep door het Observatorium van Parijs. Franse kaarten, Franse navigatie en Franse tijd liepen er allemaal uit.

Vervolgens kwamen in 1884 zesentwintig landen bijeen in Washington en stemden ervoor om van Greenwich de nulmeridiaan van de wereld te maken. Ongeveer 72% van het scheepstonnage in de wereld maakte er al gebruik van. De stemming was praktisch gesproken een formaliteit.

Frankrijk heeft het niet overgenomen. Al zevenentwintig jaar niet.

De klok: op 9 maart 1911 stemde Frankrijk eindelijk zijn wettelijke tijd af op die van Greenwich. De wet definieerde de Franse tijd als "Paris Mean Time, vertraagd met negen minuten en eenentwintig seconden."

Dat is Greenwich Mean Time. Precies, tot op de seconde nauwkeurig: negen minuten eenentwintig is precies het lengteverschil tussen de twee observatoria. De wetgeving had eenvoudigweg een manier gevonden om GMT te zeggen zonder Greenwich te zeggen.

De formulering bleef in de Franse wet tot 1978.

Zevenenzestig jaar nationale burgerlijke tijd gedefinieerd als de tijd in Parijs, maar langzamer. Ondertussen zendt de Eiffeltoren sinds 1910 ieder uur tijdsignalen uit, met een vermogen van 40 kilowatt, naar schepen en koloniën over de hele wereld – waarbij Paris Mean Time werd uitgezonden, wat Greenwich Mean Time was, die niemand in het Franse wetboek bereid was bij zijn naam te noemen.

Jaarlijks daglicht