Madrid

Wist je dat?

Spanje heeft zijn klokken op Berlijn gezet en nooit meer teruggezet

Madrid heeft meer dan 21.400 bars en bedient een stad met ongeveer 3,4 miljoen inwoners – grofweg één bar per 159 inwoners.

Spanje als geheel is het dichtstbevolkte barland in de Europese Unie. Afhankelijk van de dataset loopt het landelijke cijfer uiteen van één balk per 169 tot één per 207 inwoners. Het Spaanse statistiekinstituut telde 277.539 horecagelegenheden op een bevolking van 47,3 miljoen.

Dat levert de vergelijking op waar Spanjaarden het meest van genieten: Spanje heeft meer bars dan ziekenhuisbedden. Er zijn ongeveer 163.437 ziekenhuisbedden in het land – één voor elke 289 inwoners. Er is een bar voor ongeveer elke 170.

De regionale cijfers zijn eveneens onevenwichtig. Andalusië alleen al telt 58.486 vestigingen – naar verluidt meer dan Denemarken, Finland, Noorwegen en Ierland samen. Catalonië heeft 54.509. Madrid de regio, 36.248.

Een kanttekening bij de definitie: 'bar' wordt hier breed geteld en omvat cafés, ijssalons, restaurants en cervecerías - overal waar je kunt gaan zitten voor een kopje koffie of een biertje. Dat is echter het punt. Een Spaanse bar is geen avondlocatie. Het serveert toast met tomaat om acht uur, een bocadillo om elf uur, een driegangen menú del día om twee uur en tapas om negen uur.

De klok: die ons brengt waarom de Spaanse dag er van buitenaf zo vreemd uitziet, en waarom dat niet zo is.

Op 16 maart 1940 zette Spanje de klok een uur vooruit om op één lijn te komen met Berlijn. De verandering werd omschreven als tijdelijk. Spanje bevindt zich nog steeds op de Midden-Europese tijd en Madrid bevindt zich op bijna 4° west – terwijl de zone is gebouwd voor de 15e meridiaan oost.

Dat zorgt ervoor dat Madrid ongeveer 75 minuten voorsprong heeft op zijn eigen zon.

Dus als een bar in Madrid om twee uur lunch serveert en om negen uur weer vol zit, zegt de zon buiten één en acht uur. Dat is wanneer iedereen in Europa eet.

De bars zijn niet laat open. De klok is vroeg.

Spanje adopteerde Greenwich Mean Time in 1901, en dat is waar de geografie om vraagt. Het vasteland van Spanje ligt ten westen van de meridiaan van Greenwich. Qua lengtegraad hoort het bij Groot-Brittannië, Portugal en Marokko.

Toen, op 16 maart 1940, om elf uur 's avonds, zette Franco de klok een uur vooruit, net als nazi-Duitsland. Het was een gebaar – Spanje bleef neutraal – en de regering zei dat de verandering te zijner tijd zou worden teruggedraaid.

Dat was zesentachtig jaar geleden. Spanje loopt nog steeds op Berlijnse tijd. Het is nu het meest westelijke land van Europa dat op Midden-Europese tijd draait en een klok deelt met Polen en Hongarije. De Canarische Eilanden behielden verstandig GMT.

De gevolgen zijn niet subtiel. In Galicië, in het uiterste noordwesten, komt de winterzon pas rond negen uur 's ochtends op; kinderen beginnen de schooldag in het donker. De Spaanse primetimetelevisie draait van tien uur 's avonds tot na middernacht.

En het bekende Spaanse schema blijkt helemaal geen temperament te zijn. Zoals een Spaanse hoogleraar bedrijfskunde het verwoordt: Spanjaarden lunchen om 14.00 uur en dineren om 21.00 uur – maar gemeten tegen de stand van de zon is dat 13.00 uur en 20.00 uur. Precies wanneer de rest van Europa eet. Spanje eet niet laat. De Spaanse klok loopt snel, en iedereen heeft zich er al drie generaties lang beleefd omheen aangepast.

Een parlementaire commissie adviseerde om in 2013 terug te keren naar GMT. De regering heeft het in 2016 opnieuw bestudeerd. Er gebeurde niets.

De klok: als dit bekend klinkt, zou dat ook zo moeten zijn. Buenos Aires doet precies hetzelfde – ongeveer vierenvijftig minuten voorlopen op zijn eigen zon – en krijgt precies dezelfde reputatie als het gaat om laat eten.

Twee landen, twee continenten, geen verbinding daartussen, één identiek mechanisme: iemand heeft de klok verzet, en een hele cultuur herschikte zichzelf rond het nieuwe getal en werd vervolgens beschreven als gepassioneerd door de nacht.

Portugal ligt ondertussen 500 kilometer ten westen van Madrid en ligt een uur achter, en heeft de Spaanse regeling twee keer geprobeerd voordat hij het opgaf.

Jaarlijks daglicht