Huidige lokale tijd in Madrid

Daglicht door het jaar in Madrid

Wist je dat?

Spanje heeft zijn klokken op Berlijn gezet en nooit meer teruggezet

Madrid heeft meer dan 21.400 bars voor een stad met ongeveer 3,4 miljoen inwoners – grofweg één bar per 159 inwoners.

Spanje als geheel heeft de hoogste bardichtheid van de Europese Unie. Afhankelijk van de dataset loopt het landelijke cijfer uiteen van één bar per 169 tot één per 207 inwoners. Het Spaanse statistiekinstituut telde 277.539 horecagelegenheden op een bevolking van 47,3 miljoen.

Dat levert de vergelijking op waar Spanjaarden het meest van genieten: Spanje heeft meer bars dan ziekenhuisbedden. Er zijn ongeveer 163.437 ziekenhuisbedden in het land – één voor elke 289 inwoners. Een bar is er op ongeveer elke 170.

De regionale cijfers zijn eveneens onevenwichtig. Andalusië alleen al telt 58.486 vestigingen – naar verluidt meer dan Denemarken, Finland, Noorwegen en Ierland samen. Catalonië heeft 54.509. De regio Madrid 36.248.

Een kanttekening bij de definitie: 'bar' wordt hier breed geteld en omvat cafés, ijssalons, restaurants en cervecerías – overal waar je kunt gaan zitten voor een kopje koffie of een biertje. Maar daar gaat het juist om. Een Spaanse bar is geen avondgelegenheid. Hij serveert om acht uur toast met tomaat, om elf uur een bocadillo, om twee uur een menú del día van drie gangen en om negen uur tapas.

De klok: en dat brengt ons bij de vraag waarom de Spaanse dag er van buitenaf zo vreemd uitziet, en waarom dat niet zo is.

De bars zijn niet laat open. De klok is vroeg.

Spanje voerde in 1901 Greenwich Mean Time in, en dat is precies wat de ligging van het land voorschrijft. Het grootste deel van het vasteland van Spanje ligt ten westen van de meridiaan van Greenwich. Qua lengtegraad hoort het bij Groot-Brittannië, Portugal en Marokko.

Toen, op 16 maart 1940, om elf uur 's avonds, zette Franco de klok een uur vooruit, om gelijk te lopen met nazi-Duitsland. Het was een gebaar – Spanje bleef neutraal – en de regering zei dat de verandering te zijner tijd zou worden teruggedraaid.

Dat is meer dan tachtig jaar geleden. Spanje loopt nog steeds op Berlijnse tijd. Het is nu het meest westelijke land van Europa dat op Midden-Europese tijd draait en een klok deelt met Polen en Hongarije. De Canarische Eilanden draaien verstandigerwijs op GMT. Madrid ligt op bijna 4° west, met een klok die bedoeld is voor de 15e meridiaan oost, waardoor de stad ongeveer 75 minuten voorloopt op haar eigen zon.

De gevolgen zijn niet subtiel. In Galicië, in het uiterste noordwesten, komt de winterzon pas rond negen uur 's ochtends op; kinderen beginnen de schooldag in het donker. De Spaanse primetimetelevisie draait van tien uur 's avonds tot na middernacht.

En het bekende Spaanse schema blijkt helemaal geen temperament te zijn. Zoals een Spaanse hoogleraar bedrijfskunde het verwoordt: Spanjaarden lunchen om 14:00 en dineren om 21:00 – maar gemeten tegen de stand van de zon is dat 13:00 en 20:00. Precies wanneer de rest van Europa eet. Spanje eet niet laat. De Spaanse klok loopt snel, en iedereen heeft zich er al drie generaties lang beleefd omheen aangepast.

Een parlementaire commissie adviseerde in 2013 een terugkeer naar GMT. De regering heeft het in 2016 opnieuw bestudeerd. Er gebeurde niets.

Komt dit bekend voor? Terecht. Buenos Aires doet precies hetzelfde – het loopt ongeveer vierenvijftig minuten voor op zijn eigen zon – en heeft precies dezelfde reputatie dat er laat wordt gegeten.

Twee landen, twee continenten, zonder enig verband, één identiek mechanisme: iemand heeft de klok verzet, en een hele cultuur herschikte zichzelf rond het nieuwe getal en werd vervolgens beschreven als gepassioneerd door de nacht.

Portugal ligt intussen 500 kilometer ten westen van Madrid, loopt er een uur op achter en heeft de Spaanse regeling twee keer geprobeerd voordat het die opgaf.