Cairo

Wist je dat?

Egypte vond de dag van 24 uur uit en liet zijn kalender vervolgens 1460 jaar rondlopen

Egypte distribueert dagelijks ongeveer 250 tot 270 miljoen gesubsidieerde broden.**

Het recht bedraagt vijf broden per persoon per dag, getrokken op een smartcard van de overheid, en bereikt ongeveer tweederde van de bevolking – ergens tussen de 66 en 70 miljoen mensen.

Het brood is aish baladi, en het woord doet ertoe. In de meeste Arabischsprekende landen is brood khobz. In het Egyptisch Arabisch is het _aish_ — wat ‘leven’ betekent.

De economie is buitengewoon. Van 1989 tot juni 2024 werd de prijs van een gesubsidieerd brood op vijf piasters gehouden – ongeveer een tiende van een Amerikaanse cent. Vijfendertig jaar zonder aanpassing, door devaluaties, oorlogen en mondiale graanschokken. Toen het uiteindelijk steeg, ging het naar twintig piasters, terwijl de begunstigden nog steeds ongeveer 16% betaalden van wat het brood kost om te produceren; de staat dekt de overige 84%.

Alleen al het broodprogramma verbruikt ongeveer 8,5 miljoen ton tarwe per jaar – ongeveer 3,5 miljoen wordt in eigen land geteeld en 5,5 miljoen geïmporteerd, wat een groot deel is van de reden waarom Egypte vaak de grootste tarwe-importeur ter wereld is. In de begroting 2024/2025 werd er grofweg EGP 125 miljard aan toegewezen.

Egyptenaren eten ongeveer 180 kilogram meel per persoon per jaar. Het vergelijkingscijfer dat door het hoofd van de staatsgraanautoriteit voor andere landen werd aangeboden, was hoogstens 80.

Het ging nooit alleen om eten. In januari 1977 leidde een poging om de subsidies te verlagen tot twee dagen van landelijk protest, maar deze werd teruggedraaid. In 2011 was de vraag naar brood, vrijheid en sociale rechtvaardigheid, in die volgorde.

De klok:, een bekende vorm voor deze stad.

Caïro gaf de wereld de dag van 24 uur en verdeelde de nacht door het opkomen van zesendertig sterrengroepen. Het produceerde ook een 365-daagse burgerlijke kalender zonder schrikkeldag – en weigerde er vervolgens een toe te voegen. Toen Ptolemaeus III in 238 v.Chr. een correctie voorstelde, weigerden de priesters dit.

Dus de Egyptische kalender ging achteruit door de seizoenen heen, een kwart dag per jaar, en het kostte 1.460 jaar om terug te keren naar het punt waarop hij begon. Egypte wist het en liet het gebeuren.

Een vast getal dat generaties lang wordt vastgehouden, waarbij de drift wordt geabsorbeerd door alles eromheen. Caïro doet dat al heel lang.

Kijk naar een klok. De reden dat er 24 uur over zijn in plaats van 18, 36 of 10 uur, is een beslissing die enkele duizenden jaren geleden op de Nijl werd genomen.

Egyptische astronomen verdeelden de hemel in 36 sterrengroepen, die de Grieken later decanen noemden. Elke decaan steeg ongeveer tien dagen na de vorige. Priesters gebruikten ze als nachtklok: door te kijken welke decaan aan de horizon klom, kon je het uur zien. Twaalf decanen waren gedurende een hele nacht zichtbaar – de nacht kreeg dus twaalf uur. De dag kreeg er twaalf om te matchen. Dat is waar de dag van 24 uur vandaan komt, en deze is sindsdien nooit meer herzien.

Hetzelfde systeem produceerde de kalender. Het Egyptische burgerlijk jaar telde 365 dagen: drie seizoenen – Overstroming, Opkomst, Oogst – van elk vier maanden van dertig dagen, wat 360 opleverde, plus vijf extra dagen aan het einde gestikt en gewijd aan de verjaardagen van vijf goden. Elke maand werd opgesplitst in drie decanen van tien dagen. Onder het Nieuwe Rijk blijkt uit tempelarchieven dat de laatste twee dagen van elk decan rustdagen waren voor koninklijke ambachtslieden, wat ongeveer net zo dicht bij een weekend ligt als in de bronstijd.

Egyptische uren waren oorspronkelijk temporeel – de twaalf daglichturen waren langer in de zomer en korter in de winter, omdat ze de hoeveelheid daglicht die er feitelijk was, moesten verdelen. Uren met een vaste lengte kwamen later.

De klok: hier is de fout, en het is prachtig.

Het Egyptische burgerlijk jaar kende geen schrikkeldag. Nooit één. Het liep dus elk jaar ongeveer een kwart dag korter dan het echte zonnejaar, zonder correctie.

Het gevolg is dat de kalender voortdurend achteruit schoof door de seizoenen. Nieuwjaarsdag en de daadwerkelijke heliakale opkomst van Sirius – de gebeurtenis waar het jaar oorspronkelijk omheen was gebouwd – komen slechts één keer in de 1.460 jaar op één lijn. Er kon midden in de vloed een feest van de oogst plaatsvinden, en dat gebeurde uiteindelijk ook.

In 238 v.Chr. stelde Ptolemaeus III formeel voor om elk vierde jaar een zesde dag aan de schrikkelmaand toe te voegen. De priesters wezen het af.

Dus vond Egypte het raamwerk uit waar de hele planeet nog steeds op draait, en verwierp vervolgens eeuwenlang de enige correctie die ervoor zorgde dat de planeet op de zon bleef gericht.

Jaarlijks daglicht