Huidige lokale tijd in Caïro

Daglicht door het jaar in Caïro

Wist je dat?

Egypte vond de dag van 24 uur uit en liet zijn kalender daarna 1.460 jaar ronddwalen

Egypte deelt elke dag ongeveer 250 tot 270 miljoen gesubsidieerde broden uit.

Het recht bedraagt vijf broden per persoon per dag, op te halen met een smartcard van de overheid, en bereikt ongeveer tweederde van de bevolking – ergens tussen de 66 en 70 miljoen mensen.

Het brood is aish baladi, en het woord doet ertoe. In de meeste Arabischsprekende landen is brood khobz. In het Egyptisch Arabisch is het _aish_ — wat ‘leven’ betekent.

De economische kant is buitengewoon. Van 1989 tot juni 2024 werd de prijs van een gesubsidieerd brood op vijf piasters gehouden – ongeveer een tiende van een Amerikaanse cent. Vijfendertig jaar zonder aanpassing, door devaluaties, oorlogen en mondiale graanschokken. Toen de prijs uiteindelijk omhoogging, werd die twintig piasters, en nog steeds betalen de begunstigden maar ongeveer 16% van de productiekosten van het brood; de staat dekt de overige 84%.

Alleen al het broodprogramma verbruikt ongeveer 9 miljoen ton tarwe per jaar – ongeveer 3,5 miljoen wordt in eigen land geteeld en 5,5 miljoen geïmporteerd, en dat is een belangrijke reden waarom Egypte vaak de grootste tarwe-importeur ter wereld is. De begroting 2024/2025 trok er grofweg 125 miljard EGP voor uit.

Egyptenaren eten ongeveer 180 kilogram meel per persoon per jaar. Het hoofd van de staatsgraanautoriteit noemde ter vergelijking voor andere landen hoogstens 80.

Het ging nooit alleen om eten. In januari 1977 leidde een poging om de subsidies te verlagen tot twee dagen landelijk protest, waarna de maatregel werd teruggedraaid. In 2011 luidde de eis: brood, vrijheid en sociale rechtvaardigheid, in die volgorde.

Een vast getal, generaties lang aangehouden, terwijl alles eromheen de afwijking opvangt. Caïro doet dat al heel lang.

Kijk naar een klok. Dat er 24 uur op staan en niet 18, 36 of 10, komt door een beslissing die enkele duizenden jaren geleden aan de Nijl werd genomen.

Egyptische astronomen verdeelden de hemel in 36 sterrengroepen, die de Grieken later decanen noemden. Elke decaan kwam ongeveer tien dagen na de vorige op. Priesters gebruikten ze als nachtklok: door te kijken welke decaan boven de horizon klom, kon je het uur bepalen. In de loop van een hele nacht waren twaalf decanen zichtbaar – dus kreeg de nacht twaalf uur. De dag kreeg er, als tegenhanger, ook twaalf. Daar komt de dag van 24 uur vandaan, en die is sindsdien nooit herzien.

Hetzelfde systeem produceerde de kalender. Het Egyptische burgerlijke jaar telde 365 dagen: drie seizoenen – Overstroming, Opkomst, Oogst – van elk vier maanden van dertig dagen, wat 360 opleverde, plus vijf extra dagen aan het einde toegevoegd en gewijd aan de verjaardagen van vijf goden. Elke maand werd opgesplitst in drie decanen van tien dagen. Onder het Nieuwe Rijk blijkt uit tempelarchieven dat de laatste twee dagen van elke decaan rustdagen waren voor koninklijke ambachtslieden – dichter bij een weekend kwam de bronstijd niet.

Egyptische uren waren oorspronkelijk temporeel – de twaalf daglichturen waren langer in de zomer en korter in de winter, omdat ze de hoeveelheid daglicht die er feitelijk was, moesten verdelen. Uren met een vaste lengte kwamen later.

De klok: hier zit de fout, en het is een prachtige.

Het Egyptische burgerlijke jaar kende geen schrikkeldag. Nooit, geen enkele. Het was dus elk jaar ongeveer een kwart dag korter dan het echte zonnejaar, zonder dat dit ooit werd gecorrigeerd.

Het gevolg is dat de kalender voortdurend achteruit schoof door de seizoenen. Nieuwjaarsdag en de daadwerkelijke heliakale opkomst van Sirius – de gebeurtenis waar het jaar oorspronkelijk omheen was gebouwd – komen slechts één keer in de 1.460 jaar op één lijn. Een oogstfeest kon midden in de overstroming vallen, en dat gebeurde uiteindelijk ook.

In 238 v.Chr. bepaalde het Decreet van Canopus, uitgevaardigd door een synode van priesters ter ere van Ptolemaeus III, dat elk vierde jaar een zesde dag aan de schrikkeldagen werd toegevoegd. De hervorming sloeg nooit aan.

Egypte vond dus het raamwerk uit waar de hele planeet nog steeds op draait, en wees vervolgens eeuwenlang de ene correctie af die de kalender in de pas met de zon had gehouden.