Wist je dat?
In Japan was 2019 twee verschillende jaren
Japan heeft ergens tussen 2,6 en 5 miljoen automaten, afhankelijk van wie telt en wanneer. De Japan Vending System Manufacturers Association schatte het cijfer op ongeveer 2,6 miljoen in december 2024; oudere schattingen uit de hoogtijdagen van de sector komen boven de 4 miljoen uit.
Afhankelijk van de telling is dat ruwweg één automaat per 25 tot 50 inwoners – een van de hoogste dichtheden op aarde. Alleen al de drankautomaten tellen ruim twee miljoen.
De Verenigde Staten hebben een vergelijkbaar totaal, verspreid over een land dat vijfentwintig keer groter is en bijna drie keer zoveel inwoners heeft.
De machines staan niet verscholen in winkels. Ze staan buiten, onbeheerd, op openbare trottoirs, op treinstations, bij het begin van bergwandelpaden, op het terrein van schrijnen en naast rijstvelden midden in het niets – de hele nacht verlicht, vol contant geld en voorraad, tientallen jaren achtereen. De branche zegt het zelf botweg: vandalisme is een afrondingsfout.
De meeste verkopen warme en koude dranken tegelijk uit dezelfde automaat, gemarkeerd met あったか~い in rood en つめた~い in blauw.
En de stamboom is mooier dan nodig. De eerste Japanse verkoopautomaat werd in 1888 gepatenteerd door Tawaraya Kōshichi, in wat nu Shimonoseki is. Hij verkocht tabak, en het mechanisme was afgeleid van karakuri – traditionele Japanse uurwerkautomaten.
De automaten stammen af van opwindpoppen.
De klok: en dat is een mooi beginpunt voor een land dat twee kalenders tegelijk gebruikt en verwacht dat iedereen ze allebei bijhoudt.
Japan hanteert twee kalenders naast elkaar. Er is seireki (西暦), de Gregoriaanse kalender die overal elders wordt gebruikt. En er is wareki (和暦), die de jaren telt naar de regeerperiode van de keizer.
Elk tijdperk heeft een naam – een gengō (元号) – gekozen door het kabinet op advies van een panel van geleerden. Wanneer een nieuwe keizer de troon bestijgt, verandert het tijdperk en wordt de jaartelling teruggezet naar één. Het eerste jaar wordt niet jaar 1 genoemd, maar gannen (元年), "oorsprongsjaar."
Het huidige tijdperk is Reiwa (令和), officieel vertaald door het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken als 'mooie harmonie'. Het begon op 1 mei 2019, toen keizer Naruhito de troon besteeg – de dag nadat keizer Akihito aftrad, de eerste Japanse keizerlijke troonsafstand in ongeveer tweehonderd jaar.
Het is het 248e tijdperk volgens de ruimste telling, of het 232e als je de tijdperken van het Noordelijke Hof niet meetelt.
Het Gregoriaanse jaar 2026 is dus Reiwa 8 (令和8年). De rekensom: westers jaar min 2018.
Dit is het gevolg waar mensen over struikelen.
Een tijdperk eindigt wanneer een regeerperiode eindigt, wat op elke dag van elke maand kan gebeuren. Het wacht niet tot januari.
Dus het westerse jaar 2019 was in Japan twee jaar. Van 1 januari tot en met 30 april was het Heisei 31. Van 1 mei tot en met 31 december was het Reiwa 1. Een document uit dat jaar is onder beide namen correct, afhankelijk van aan welke kant van 30 april het valt.
Het systeem is niet ceremonieel. Het komt voor op belastingformulieren, verblijfsbewijzen, rijbewijzen, overheidsbegrotingen en juridisch papierwerk. Op gedrukte formulieren wordt het tijdperk vaak afgekort tot één Latijnse letter – R voor Reiwa, H voor Heisei, S voor Shōwa, T voor Taishō, M voor Meiji – zodat een datum op een Japans rijbewijs R8.5.7 kan luiden, wat 7 mei 2026 betekent.
Er zit nog een laag onder, die zelden wordt gebruikt: kōki (皇紀), de keizerlijke kalender, die telt vanaf de legendarische stichting van Japan in 660 v.Chr. Volgens die berekening is 2026 het jaar 2686.
En de klok zelf? Japan zit op UTC+9, afgestemd op de 135e meridiaan. Tokio ligt op bijna 140° oosterlengte – wat betekent dat Tokio een van de weinige steden in deze serie is waarvan de klok ongeveer negentien minuten achter zijn eigen zon loopt.
Bronnen
- Japan Dev / Japan Vending Systems Manufacturers Association (~2.614.400 automaten per december 2024)
- DFY Vending (tussen 2 en 3 miljoen; schattingen boven 4 miljoen op het hoogtepunt; één automaat per 23-30 mensen)
- Japan Makes Sense (alleen al ruim 2 miljoen drankautomaten; vergelijking met de VS)
- VendBuddy (vandalisme op het niveau van een "afrondingsfout"; ze staan tientallen jaren op trottoirs)
- KCP International (Tawaraya Kōshichi, 1888, Bakan/Shimonoseki; karakuri-mechanisme)
- Japan Wise Life (warm en koud uit dezelfde automaat; opschriften あったか~い / つめた~い)
- Wikipedia, *Reiwa-tijdperk* (248e tijdperk; 1 mei 2019; troonsafstand van Akihito; vertaling "mooie harmonie" van het ministerie van Buitenlandse Zaken; 2019 is zowel Heisei 31 als Reiwa 1)
- rei-wa.com (letterafkortingen R/H/S/T/M; voorbeeld R8.5.7; boekjaar 令和8年度)
- GyanMirai en Japanese Rituals (begrip gannen; geschiedenis van vier moderne overgangen)
- Yen & Zen (keizerlijke kōki-kalender, 2026 = 2686)
- Berekening van de lengtegraad: Tokio 139,7° OL, UTC+9-meridiaan 135° OL