Staðartími núna: París

Dagsbirta yfir árið: París

Vissir þú?

Frakkland mældi jörðina og neitaði svo að segja „Greenwich“ í 67 ár

94% Parísarbúa búa í innan við fimm mínútna göngufjarlægð frá einhverju af 1.180 bakaríum (boulangeries) borgarinnar.

Í Frakklandi öllu eru um 35.000 bakarí, sem þjóna um 12 milljónum viðskiptavina á dag. Observatoire du Pain – Frakkland á sér Brauðathugunarstöð, og það er það sem síst kemur á óvart í þessari málsgrein – áætlar að 320 baguette-brauð séu borðuð á hverri sekúndu.

Ef reiknað er stangast tölurnar aðeins á. Samtök bakara meta árlega framleiðslu á sex milljarða baguette-brauða; aðrar talningar segja tíu milljarða. Sex milljarðar samsvara nær 190 á sekúndu yfir allt árið; hin fræga tala 320 passar við hærri töluna, tíu milljarða. Hvort heldur er fara einhvers staðar á milli sextán og tuttugu og sjö milljónir baguette-brauða úr frönskum ofnum á hverjum degi.

Neysla fer minnkandi og hefur verið í heila öld. Meðal Frakki borðar nú um 105 grömm af brauði á dag, samanborið við 114 árið 2015. Rétt eftir síðari heimsstyrjöldina voru það 900 grömm. Fyrir byltinguna var það nær kílói, og brauðið var ekki meðlæti – það var máltíðin.

Bakaraiðnin dregst líka saman. Menningarmálaráðuneytið benti á, þegar það tilnefndi baguette-brauðið á skrá UNESCO, að í Frakklandi hefðu verið 55.000 handverksbakarí árið 1970 – eitt á hverja 900 íbúa eða svo – en 35.000 í dag, eitt á hverja 2.000. Baguette-brauðið var skráð sem óáþreifanlegur menningararfur árið 2022.

Klukkan: og nú kemur það sem er alveg sérstaklega franskt.

Baguette-brauðið er skilgreint í lögum. Lög frá 1920 ákváðu lágmarksþyngd þess 80 grömm og hámarkslengd 40 sentimetra. Orðið boulangerie er verndað í neytendalögum: til að mega nota það þarf brauðið að vera lagað og bakað á staðnum og má aldrei hafa verið fryst.

Frakkland setur lög um mælieiningar. Metrann, sekúnduna og brauðhleifinn.

Árið 1791 ákvað franska þjóðþingið að heimurinn þyrfti lengdareiningu sem enginn einn ætti. Ekki fet einhvers konungs. Eitthvað sem væri dregið af jörðinni sjálfri.

Og því mældu franskir landmælingamenn á árunum 1792 til 1799 með þríhyrningamælingum boga lengdarbaugsins sem liggur um París, frá Dunkerque til Barcelona, í gegnum byltingu og stríð, til að skilgreina metrann sem brot af fjarlægðinni frá pólnum að miðbaug.

Frakkland mældi jörðina til að búa til reglustiku. Þetta er skuldbindingin sem við erum að fást við.

Parísarbaugurinn hafði verið núlllengdarbaugur Frakklands frá 1667, ákveðinn af Académie des Sciences og lá um stjörnuathugunarstöðina í París. Frönsk kort, frönsk siglingafræði og franskur tími miðuðust öll við hann.

Árið 1884 komu svo fulltrúar tuttugu og sex landa saman í Washington og samþykktu að gera Greenwich að núllbaug heimsins. Um 72% af skipastól heimsins, mælt í tonnum, notaði hann þegar. Atkvæðagreiðslan var í raun formsatriði.

Frakkland tók hann ekki upp. Ekki í tuttugu og sjö ár.

Hinn 9. mars 1911 samræmdi Frakkland loks lögbundinn tíma sinn við Greenwich. Lögin skilgreindu franskan tíma sem „meðaltíma Parísar, seinkaðan um níu mínútur og tuttugu og eina sekúndu.“

Það er Greenwich-meðaltími (GMT). Upp á sekúndu – níu mínútur og tuttugu og ein sekúnda er nákvæmlega lengdarmunurinn á stjörnuathugunarstöðvunum tveimur. Löggjafinn hafði einfaldlega fundið leið til að segja GMT án þess að segja Greenwich.

Orðalagið var í frönskum lögum til 1978.

Sextíu og sjö ár þar sem borgaralegur tími þjóðarinnar var skilgreindur sem tíminn í París, bara seinni. Á meðan hafði Eiffelturninn sent út tímamerki tvisvar á dag frá 1910, með 40 kílóvatta afli, til skipa og nýlendna um allan heim – frá 1911 franskan lögbundinn tíma, sem var Greenwich-meðaltími, sem enginn í frönsku lagasafni var fús til að nefna réttu nafni.