Wist je dat?
China smolt vijf tijdzones samen tot één en keek nooit meer achterom
Om in Peking een benzineauto te kopen, moet je eerst een loterij winnen.
De stad heeft in 2011 een kentekenquotum ingevoerd om de groei van het aantal voertuigen en de smog af te remmen. Kentekens worden toegewezen via een openbare trekking, en sindsdien zijn de kansen gestaag gekelderd. In januari 2011 had een aanvrager grofweg een kans van 9,4%. In december 2012 was dit 1,4%. Eind 2019 was dit ongeveer 0,2%.
In één ronde in juni 2018 streden meer dan 2,8 miljoen mensen om 6.333 kentekens – een basiskans van 1 op 2.031, omdat wie al lang meedoet extra gewicht krijgt bij de loting. Het quotum voor conventionele auto's was verlaagd van 90.000 voor 2017 naar minder dan 40.000. Het toegestane aantal registraties per jaar daalde van 240.000 naar 100.000.
De gemiddelde tijd in de wachtrij is 26 maanden. De wachtlijst voor elektrische voertuigen telt inmiddels ruim 400.000 mensen, en wie achteraan staat, krijgt te horen dat hij tot acht jaar moet wachten.
Hieromheen groeide een hele secundaire economie. Er kwamen bureaus op om kopers in contact te brengen met bestaande kentekenhouders – naar verluidt rond $15.650 voor een elektrische kentekenplaat en $22.700 voor een benzineplaat. Sommige mensen registreren auto's op naam van hun echtgenoot, en huwelijken die speciaal voor dit doel worden gesloten zouden ongeveer $2.845 per jaar kosten, of $9.816 voor vijf jaar. Anderen kopen kentekenplaten van buiten Peking voor ongeveer $250, huren ze bij dealers of kopen tweedehands auto's waar er al een aan vastzit.
Er ligt een werkelijk vreemde bevinding verborgen in de academische literatuur. Omdat de gemiddelde wachttijd meer dan twee jaar bedraagt, raken mensen tijdens het wachten gewend aan een leven zonder auto. Uit één onderzoek bleek dat na de standaardwachttijd van 26 maanden de kans dat een winnaar daadwerkelijk gaat autorijden met 16% daalt, waardoor het jaarlijkse aantal autokilometers in de stad met 8,48 miljoen kilometer afneemt.
De loterij werkt deels doordat het zo lang duurt dat mensen de prijs niet meer willen.
Een kentekenloterij creëert een markt voor schijnhuwelijken. Eén enkele nationale tijdzone produceert een tweede nationale tijd. In beide gevallen houdt het officiële systeem stand, en groeit er een parallel systeem naast.
China is ongeveer 5.000 kilometer breed en loopt van ongeveer 73° oost tot 135° oost. Dat is breed genoeg voor vijf tijdzones, en van 1918 tot 1949 had het die ook, eerst als voorstel en vanaf 1939 officieel.
In 1918 stelde het Centraal Observatorium van de Republiek China vijf zones voor, die later officieel werden:
- Kunlun — UTC+5:30
- Sinkiang–Tibet — UTC+6
- Kansu–Szechwan — UTC+7
- Chungyuan — UTC+8
- Changpai — UTC+8:30
Drie uur verschil van het ene eind van het land tot het andere.
In 1949 schafte de nieuw opgerichte Volksrepubliek alle vijf af en zette het hele land op één klok: Pekingtijd, UTC+8. Een richtlijn van de Staatsraad van mei 1980 bevestigde dit opnieuw. China hanteert sindsdien één tijdzone: geen regionale variatie en geen zomertijd, afgezien van een kort experiment tussen 1986 en 1991.
Ter vergelijking: de aaneengesloten Verenigde Staten zijn ongeveer even breed en gebruiken vier zones. Rusland gebruikt er elf. China gebruikt er één.
De klok: het effect is het meest zichtbaar aan de westkant.
In Kashgar, in Xinjiang, komt de zon midden in de winter pas rond 10 uur 's ochtends volgens de officiële klok op, en gaat hij rond half acht 's avonds onder. Mensen worden in het donker wakker, ontbijten in het donker en beginnen de werkdag vóór zonsopgang, omdat de klok aan de muur aangeeft dat het tijd is.
In de praktijk wordt in Xinjiang op grote schaal een tweede, niet-officiële tijd gebruikt: Xinjiang-tijd of Ürümqi-tijd, twee uur achter Peking op UTC+6, die veel beter overeenkomt met de lokale zon. Peking keurde in 1986 het gebruik ervan voor civiele doeleinden goed, maar spoorwegen, vluchten en de overheid lopen nog altijd op Pekingtijd. Het is simpelweg de tijd waarop een groot deel van het dagelijks leven draait.
Het praktische resultaat is dat mensen daar routinematig moeten nagaan welke klok er bij een afgesproken tijd bedoeld is. Wie er al lang woont, beschrijft een vaste gewoonte: een half uur voor een afspraak een berichtje sturen om beleefd te vragen of beide partijen wel hetzelfde uur in gedachten hebben.
En de software wereldwijd kent ze allebei. De internationale tijdzonedatabase bevat `Asia/Shanghai` voor de officiële nationale tijd – en ook `Asia/Urumqi` op UTC+6, zodat systemen een regionale tijd kunnen weergeven die naast de officiële nationale tijd bestaat.
Bronnen
- China Daily en Sixth Tone (juni 2018: ruim 2,8 miljoen aanvragers, 6.333 kentekenplaten, 1/2.031; in april 1/1.963; quotum verlaagd van 90.000 naar minder dan 40.000)
- ScienceDirect, *Serendipiteit van beperkingen op het bezit van voertuigen* (kansdaling van 9,4% in januari 2011 naar 0,2% eind 2019; gemiddelde wachttijd van 26 maanden; 16% afname van de kans dat winnaars overstappen op autorijden; 8,48 miljoen km minder per jaar)
- Wikipedia, *Beijing's License Lottery* (bemiddelingskosten $15.650 en $22.700; schijnhuwelijken $2.845/jaar en $9.816/5 jaar; kenteken van buiten de stad $250; jaarlijkse registratiereductie van 240.000 naar 100.000)
- Bloomberg (420.000 mensen in de rij voor elektrische voertuigen; acht jaar voor degenen die onderaan de rij staan)
- Wikipedia, *Tijd in China* (namen en UTC-afwijkingen van vijf zones: Kunlun UTC+5:30, Sinkiang-Tibet UTC+6, Kansu-Szechwan UTC+7, Chungyuan UTC+8, Changpai UTC+8:30; decreet van de Republiek China van 1918; eenwording van 1949)
- Wikipedia, *Xinjiang Time* (circulaire van de Staatsraad van mei 1980; vermelding Asia/Urumqi in de tz-database)
- Clockzilla (winterzonsopgang in Kashgar rond 10:00)
- Far West China (gewoonte om de vergadertijd te bevestigen)
- timeanddate.com, *Tijdzone in China* (Xinjiang-tijd twee uur achter Peking; geen zomertijd)
- StudyCLI (zomertijdproef 1986–1991; oost-westelijke omvang van het land)