Staðartími núna: Lundúnir

Dagsbirta yfir árið: Lundúnir

Vissir þú?

Í 104 ár seldi ein fjölskylda London tímann

Til að aka svörtum leigubíl í London þarf að standast próf sem heitir The Knowledge, og það hefur verið haldið síðan 1865.

Til að standast það þarf að leggja á minnið hverja einustu götu innan sex mílna radíuss frá Charing Cross. Það eru um 25.000 götur. Einnig þarf að læra staðsetningu um 20.000 kennileita – safna, sendiráða, leikhúsa, klúbba, lögreglustöðva – og 320 fastra leiða, sem Transport for London hefur skráð í skjal sem kallast Bláa bókin (Blue Book).

Umsækjendur þeysast um borgina á vespum með klemmuspjald fest við stýrið, allt að fimmtán klukkustundir á dag, og þylja götunöfnin upphátt á leiðinni. Flestir eru þrjú til fjögur ár að þessu. Sá fljótasti var átján mánuði. Um helmingur lýkur því aldrei.

Prófin kallast appearances („mætingar“). Prófdómari nefnir tvo staði af handahófi og umsækjandinn þylur stystu leiðina á milli þeirra. Eina kortið sem má nota er það sem er í höfðinu á honum.

Og það breytir höfðinu. Í rannsókn við University College London voru áttatíu nemar heilaskannaðir áður en þeir hófu námið, ásamt sambærilegum samanburðarhópi. Í upphafi var enginn munur. Fjórum árum síðar sást hjá þeim nemum sem stóðust prófið mælanleg aukning á gráa efninu í aftari hluta hippocampus – svæðinu sem tengist rúmminni. Hjá þeim sem æfðu sig en féllu sást ekkert. Ekki heldur hjá samanburðarhópnum. Þegar leigubílstjórar fara á eftirlaun gengur þetta til baka.

Klukkan: og það er í annað sinn sem London leysir vandamál með því að setja svarið inn í manneskju og láta hana ganga um með það.

Árið 1836 átti konunglegi stjörnufræðingurinn (Astronomer Royal) í Greenwich við vanda að etja: úrsmiðir bönkuðu sífellt upp á hjá stjörnuathugunarstöðinni til að spyrja hvað klukkan væri. Hann setti því á fót áskriftarþjónustu og fól aðstoðarmanni, John Henry Belville, að sjá um hana.

Belville fékk vasakrónómeter sem John Arnold hafði smíðað á tíunda áratug 18. aldar. Allir kölluðu hann Arnold. Einu sinni í viku bar hann Arnold saman við aðalklukku stjörnuathugunarstöðvarinnar – sem var nákvæm upp á einn tíunda úr sekúndu – og gekk síðan með hann um London til um 200 áskrifenda, sem stilltu klukkur sínar eftir honum.

Hann lést árið 1856. Maríu, ekkju hans, var synjað um lífeyri, svo hún sóttist þess í stað eftir starfinu og bar tímann sjálf um London þar til hún settist í helgan stein árið 1892, 81 árs að aldri. Þá tók Ruth dóttir hennar við, 38 ára, og bar Arnold um London Docks, Clerkenwell, West End og Baker Street í fjörutíu og átta ár til viðbótar.

Ruth hætti störfum árið 1940, 86 ára að aldri. Reksturinn hafði staðið í 104 ár á einu vasaúri.

Besti hlutinn: keppinautur, Standard Time Company, dreifði tímanum með ritsíma og stóð fyrir herferð í fyrirlestrasölum og dagblöðum til að ófrægja konuna sem bar tímann í handtöskunni. Þeim tókst ekki að koma henni út af markaðnum. Arnold er nú í Vísindasafninu (Science Museum).

Árið 1884 greiddu tuttugu og tvö af tuttugu og fimm löndum á ráðstefnu í Washington atkvæði með því að lengdargráða núll myndi liggja í gegnum Airy Transit Circle í Greenwich. Hvert tímabelti á jörðinni – þar með talið það sem þú ert að lesa þetta í – er mælt frá þeirri línu.

Sem er fyndið, því línan er á röngum stað.

Hin fræga koparræma sem ferðamenn standa klofvega yfir á myndum liggur um 102 metrum vestan við þann stað þar sem GPS segir að núllið sé. Þetta eru ekki mistök. Airy stillti sjónaukann sinn lóðréttan árið 1850 með kvikasilfursskál, sem lagar sig að staðbundnu þyngdarsviði – og staðbundið þyngdarsvið í Greenwich vísar ekki nákvæmlega að möndli jarðar. Báðar línurnar eru réttar. Þær svara bara ólíkum spurningum.

Mest ljósmyndaða lína heims er 102 metrum af réttum stað, og samt stillir öll plánetan úrin sín eftir henni.