Londra

Biliyor Muydunuz?

104 Yıl Boyunca Bir Aile Londra'ya Saati Sattı

Londra'da siyah taksi kullanmak için The Knowledge adlı bir sınavı geçmeniz gerekiyor ve bu sınav 1865'ten beri yapılıyor.

Geçmek için Charing Cross'un altı mil yarıçapındaki her sokağı ezberlemeniz lazım. Bu kabaca 25.000 sokak demek. Ayrıca yaklaşık 20.000 önemli noktanın — müzeler, elçilikler, tiyatrolar, kulüpler, karakollar — konumunu ve Transport for London'ın Blue Book denen belgesinde tanımladığı 320 sabit güzergâhı öğrenmeniz gerekiyor.

Adaylar gidonlarına klipsli pano bağlanmış motosikletlerle şehri dolaşıyor, günde on beş saate varan sürelerle, sokak adlarını yüksek sesle tekrarlayarak. Çoğu için üç ila dört yıl sürüyor. Rekor on sekiz ay. Yaklaşık yarısı hiç bitiremiyor.

Sınavların adı appearance. Sınav görevlisi rastgele iki nokta söylüyor, aday aralarındaki en kısa güzergâhı ezberden okuyor. İzin verilen tek harita, kafalarındaki.

Ve kafayı gerçekten değiştiriyor. University College London'daki bir çalışmada seksen aday, eşleştirilmiş bir kontrol grubuyla birlikte, başlamadan önce beyin taramasından geçirildi. Başlangıçta hiçbir fark yoktu. Dört yıl sonra, sınavı geçen adaylarda arka hipokampusta — mekânsal hafızayla ilişkili bölgede — ölçülebilir bir gri madde artışı görüldü. Eğitim alıp geçemeyenlerde hiçbir değişiklik yoktu. Kontrol grubunda da. Taksiciler emekli olduğunda ise küçülüyor.

Saat kısmı: Bu, Londra'nın bir sorunu cevabı bir insanın içine koyup onu şehirde dolaştırarak çözdüğü ikinci sefer.

104 yıl boyunca, 1836'dan 1940'a kadar, Belville ailesi Londra'da doğru saati sattı. Ellerinde tek bir cep saati vardı — Arnold adlı bir kronometre — onu her hafta Greenwich'e götürüp gözlemevi saatine göre ayarlıyor, sonra şehirde bir rota yürüyerek abonelerin okumasına izin veriyorlardı.

Ruth Belville bunu 1930'larda hâlâ yapıyordu; yaya olarak, bir saatle, radyosu olan bir şehirde.

Londra başlangıç meridyenini kurdu, sonra onu elde taşısınlar diye insan tuttu. Haritayla da aynı şeyi yapmaya devam ediyor.

1836'da Greenwich'teki Kraliyet Gökbilimcisi'nin bir sorunu vardı: saatçiler durmadan Gözlemevi'nin kapısını çalıp saati soruyordu. O da bir abonelik hizmeti kurdu ve başına John Henry Belville adlı bir asistanı geçirdi.

Belville'e 1790'larda John Arnold tarafından yapılmış bir cep kronometresi verildi. Herkes ona Arnold diyordu. Belville haftada bir Arnold'ı Gözlemevi'nin ana saatiyle karşılaştırıyor — saniyenin onda biri hassasiyetinde — sonra onu Londra'da yaklaşık 200 aboneye taşıyordu; aboneler kendi saatlerini ona bakarak ayarlıyordu.

1856'da öldü. Dul eşi Maria'ya maaş bağlanmadı, o da bunun yerine işi devralmak için lobi yaptı ve saati Londra'da bizzat dağıtmaya başladı; 1892'de, 81 yaşında emekli olana kadar. Sonra kızı Ruth 38 yaşında devraldı ve Arnold'ı Londra Limanı, Clerkenwell, West End ve Baker Street boyunca kırk sekiz yıl daha taşıdı.

Ruth 1940'ta, 86 yaşında emekli oldu. İş tek bir cep saatiyle 104 yıl sürmüştü.

En güzel kısmı: rakip firma Standard Time Company saati elektrikli telgrafla dağıtıyordu ve konferans salonlarında ve gazetelerde el çantalı kadını itibarsızlaştırmak için kampanya yürüttü. Onu işten edemediler. Arnold bugün Londra'daki Science Museum'da.

Saat kısmı: 1884'te yirmi altı ülke, sıfır boylamının Greenwich'teki Airy Geçiş Dairesi'nden geçeceğinde anlaştı. Dünyadaki her saat dilimi — şu anda içinde bulunduğunuz dahil — o çizgiden ölçülüyor.

Komik olan şu: çizgi yanlış yerde.

Turistlerin fotoğraf için üzerine ayak koyduğu meşhur pirinç şerit, GPS'in sıfır dediği yerin yaklaşık 102 metre batısında. Bu kimsenin yaptığı bir hata değil. Airy teleskobunu 1850'de bir cıva havuzu kullanarak tesviye etti; cıva yerel yerçekimine göre hizalanır — ve Greenwich'teki yerel yerçekimi tam olarak Dünya'nın eksenini göstermiyor. İki çizgi de doğru. Sadece farklı sorulara cevap veriyorlar.

Dünyanın en çok fotoğraflanan çizgisi 102 metre kaymış durumda ve gezegenin tamamı saatini yine de ona göre kuruyor.

Yıllık Gün Işığı