Rome

Wist je dat?

Rome heeft tien dagen geschrapt en Europa heeft er 341 jaar lang over gediscussieerd

Elke dag gooien toeristen ongeveer € 3.000 aan munten in de Trevifontein.

Over een jaar komt dat neer op zo'n €1,4 tot €1,6 miljoen. In 2022 telde het goede doel Caritas Roma €1,4 miljoen uit het water; 2023 was een record.

Met een gemiddelde van misschien dertig cent per munt komt €3.000 per dag in de orde van grootte van tienduizend munten, elke dag met de hand over de linkerschouder gegooid, in een stad die jaarlijks zo'n 21 miljoen toeristen ontvangt.

Ze worden verzameld met borstelpalen en een zuigslang terwijl de politie in de buurt staat, want volgens een stadsverordening wordt een munt gemeentelijk eigendom zodra deze in het water valt – waardoor vissen een diefstal is. Arrestaties zijn routine. Eén man vertelde verslaggevers dat het verzamelen ervan al jaren zijn beroep was.

Sinds 2001 gaat het geld naar Caritas Roma, die het gebruikt om een voedselbank en een gaarkeuken te runnen en gezinnen in moeilijkheden te helpen. Het komt neer op ongeveer 15% van het jaarlijkse budget van de liefdadigheidsinstelling, en dankzij vrijwilligerstellers gaat er slechts ongeveer 6% verloren aan de kosten voor het sorteren ervan.

De munten arriveren in elke valuta op aarde – euro's, dollars, ponden – en worden gescheiden en uitgewisseld. Onder hen heeft Caritas gemeld dat hij een bril, religieuze medailles en een kunstgebit heeft gevonden.

De klok: Dit is allemaal een zeer Romeinse opstelling, omdat dit een stad is die de anderen vertelt wat ze moeten tellen.

In 1582 schrapte paus Gregorius XIII tien dagen van de kalender en, nog belangrijker, hij stelde de schrikkeljaarregel vast die nog steeds in elk apparaat op aarde wordt toegepast. Rome exporteerde een systeem voor het tellen van de tijd en het duurde drie en een halve eeuw voordat de wereld het volledig adopteerde.

De Trevi is de omgekeerde transactie. Tienduizend keer per dag gooit de wereld haar kleingeld terug.

Op 24 februari 1582 vaardigde paus Gregorius XIII een pauselijke bul uit met de titel Inter gravissimas – “een van de ernstigste zaken”. De Juliaanse kalender had de lengte van het jaar stilletjes met ongeveer elf minuten overschat sinds Julius Caesar, en elf minuten per jaar, bij elkaar opgeteld over zestien eeuwen, hadden de lente-equinox tien dagen uit positie gehaald. Pasen was aan het drijven.

De oplossing was bot. In de landen die het onmiddellijk adopteerden, werd donderdag 4 oktober 1582 gevolgd door vrijdag 15 oktober 1582. De 5e tot en met de 14e zijn simpelweg niet gebeurd. Tien data werden bij decreet uit de menselijke geschiedenis verwijderd.

Eén detail is stilletjes briljant: de cyclus van de weekdagen werd onaangeroerd gelaten. Donderdag werd nog gevolgd door vrijdag. Alleen de cijfers sprongen omhoog. Niemand heeft een zondag verloren.

Vervolgens bleef Europa de volgende drieëneenhalve eeuw het oneens zijn.

Katholieke staten schakelden onmiddellijk over – de Pauselijke Staten, Spanje, Portugal, Polen-Litouwen. Frankrijk volgde in december. Protestantse en orthodoxe landen weigerden een kalender uitgegeven door een paus. Groot-Brittannië hield stand tot 1752, waarna de fout was gegroeid tot elf dagen, dus woensdag 2 september werd gevolgd door donderdag 14 september. Rusland wachtte tot 1918. Griekenland tot 1923 – 341 jaar na Rome.

Eeuwenlang veranderde de datum als je een grens overstak. In 1627 landden Engelse troepen op 12 juli op het Île de Ré, en de Fransen wachtten hen op 22 juli op. Dezelfde dag. Beide partijen waren het erover eens dat het een donderdag was.

En Zweden probeerde op magnifieke wijze de verandering geleidelijk in te voeren door veertig jaar lang elke schrikkeldag over te slaan. Het sloeg 1700 over, vergat het vervolgens in 1704 en vergat het opnieuw in 1708 – waardoor Zweden één dag vóór de Juliaanse kalender en tien dagen achter de Gregoriaanse kalender achterbleef, alleen op de wereld met een eigen kalender.

De klok: je leest dit op Gregory's kalender. Dat geldt ook voor bijna iedereen. Het werkelijke resultaat van de hervorming was niet de tien dagen; het was de schrikkeljaarregel: deelbaar door vier, behalve eeuwen, tenzij deelbaar door vierhonderd. Daarom was 1900 geen schrikkeljaar en 2000 wel.

Die regel geldt nu geruisloos in elke telefoon, elke server en elke klok op aarde, inclusief deze. Een pauselijke oplossing uit de zestiende eeuw voor de datum van Pasen is nog steeds rekenwerk in je zak.

Jaarlijks daglicht