Huidige lokale tijd in Rome

Daglicht door het jaar in Rome

Wist je dat?

Rome heeft tien dagen geschrapt en Europa heeft er 341 jaar lang over gediscussieerd

Elke dag gooien toeristen ongeveer € 3.000 aan munten in de Trevifontein.

Over een jaar komt dat neer op zo'n € 1,4 tot € 1,6 miljoen. In 2022 telde het goede doel Caritas Roma € 1,4 miljoen uit het water; 2023 was een record.

Met een gemiddelde van misschien dertig cent per munt komt € 3.000 per dag neer op zo'n tienduizend munten, elke dag met de hand over de linkerschouder gegooid, in een stad die jaarlijks zo'n 21 miljoen toeristen ontvangt.

Ze worden verzameld met borstels aan lange stokken en een zuigslang terwijl de politie in de buurt staat, want volgens een stadsverordening wordt een munt gemeentelijk eigendom zodra deze in het water valt – waardoor wie er een munt uit vist, steelt. Arrestaties zijn routine. Eén man vertelde verslaggevers dat het verzamelen ervan al jaren zijn beroep was.

Sinds 2001 gaat het geld naar Caritas Roma, die het gebruikt om een voedselbank en een gaarkeuken te runnen en gezinnen in moeilijkheden te helpen. Het komt neer op ongeveer 15% van het jaarlijkse budget van de liefdadigheidsinstelling, en dankzij vrijwilligerstellers gaat er slechts ongeveer 6% verloren aan de kosten voor het sorteren ervan.

De munten arriveren in elke valuta op aarde – euro's, dollars, ponden – en worden gesorteerd en omgewisseld. Caritas meldt daartussen ook brillen, religieuze medailles en een kunstgebit te hebben gevonden.

De klok: dat is allemaal heel Romeins, want dit is een stad met een lange staat van dienst in het voorschrijven wat de rest moet tellen.

Op 24 februari 1582 vaardigde paus Gregorius XIII een pauselijke bul uit met de titel Inter gravissimas – “een van de ernstigste zaken”. De Juliaanse kalender had de lengte van het jaar stilletjes met ongeveer elf minuten overschat sinds Julius Caesar, en elf minuten per jaar, bij elkaar opgeteld sinds het Concilie van Nicea in 325, hadden de lente-equinox tien dagen verschoven. Pasen dreef weg.

De oplossing was bot. In de landen die het onmiddellijk adopteerden, werd donderdag 4 oktober 1582 gevolgd door vrijdag 15 oktober 1582. De 5e tot en met de 14e hebben simpelweg nooit bestaan. Tien data werden bij decreet uit de menselijke geschiedenis verwijderd.

Eén detail is stilletjes briljant: de cyclus van de weekdagen werd onaangeroerd gelaten. Donderdag werd nog gevolgd door vrijdag. Alleen de datums sprongen vooruit. Niemand heeft een zondag verloren.

Vervolgens was Europa het drieënhalve eeuw lang oneens.

Katholieke staten schakelden onmiddellijk over – de Pauselijke Staten, Spanje, Portugal, Polen-Litouwen. Frankrijk volgde in december. Protestantse en orthodoxe landen weigerden een kalender uitgegeven door een paus. Groot-Brittannië hield vol tot 1752, toen de fout inmiddels tot elf dagen was gegroeid, zodat woensdag 2 september werd gevolgd door donderdag 14 september. Rusland wachtte tot 1918. Griekenland tot 1923 – 341 jaar na Rome.

Eeuwenlang veranderde de datum als je een grens overstak. In 1627 landden Engelse troepen op 12 juli op het Île de Ré, en de Fransen wachtten hen op 22 juli op. Dezelfde dag. Beide partijen waren het erover eens dat het een donderdag was.

En Zweden probeerde, prachtig genoeg, de verandering geleidelijk in te voeren door veertig jaar lang elke schrikkeldag over te slaan. Het sloeg 1700 over, vergat het vervolgens in 1704 en vergat het opnieuw in 1708 – waardoor Zweden één dag voorliep op de Juliaanse kalender en tien dagen achterliep op de Gregoriaanse, alleen op de wereld met een eigen kalender.

Je leest dit volgens de kalender van Gregorius, net als vrijwel iedereen. Het werkelijke resultaat van de hervorming was niet de tien dagen; het was de schrikkeljaarregel: deelbaar door vier, behalve eeuwjaren, tenzij deelbaar door vierhonderd. Daarom was 1900 geen schrikkeljaar en 2000 wel.

Die regel geldt nu geruisloos in elke telefoon, elke server en elke klok op aarde, inclusief deze. Een pauselijke oplossing uit de zestiende eeuw voor de datum van Pasen rekent nog steeds mee in je broekzak.