Copenhagen

Wist je dat?

Een Deense slotenmaker heeft zijn hele leven een klok gebouwd met een tandwiel dat eens in de 25.753 jaar draait

Kopenhagenaren fietsen ongeveer 1,4 miljoen kilometer per dag.

De omtrek van de aarde bedraagt ongeveer 40.000 km. Een stad met ongeveer 600.000 inwoners fietst dus dagelijks het equivalent van vijfendertig ronden rond de planeet, en doet dat morgen opnieuw.

De rest van de cijfers volgt daaruit. Er zijn ongeveer 675.000 fietsen in Kopenhagen en ongeveer 120.000 auto's – er zijn meer dan vijf fietsen meer dan auto's. In het centrum van Kopenhagen zijn er meer fietsen dan inwoners. 62% van de inwoners van Kopenhagen pendelt met de fiets naar het werk of de studie; 9% rijden. Eén brug alleen al, Dronning Louises Bro, vervoert tot 36.000 fietsers per dag, waardoor het een van de drukste fietsoversteekplaatsen ter wereld is.

63% van de leden van het Deense parlement, dat midden in de stad zit, fietst naar het werk.

Niets van dit alles gebeurde snel, en dat is het punt. Kopenhagen legde tussen 1912 en 1969 elk jaar minstens één mijl aan fietspad aan. Tussen 1975 en 1985 legde Kopenhagen vijf mijl per jaar aan. In 1970, toen de stad voor het eerst begon te tellen, bedroeg het dagelijkse verkeer 351.133 auto's tegen 100.071 fietsen. In 2016 is de telling voor het eerst omgedraaid: 265.700 fietsen, 252.600 auto's.

Dat kostte zesenveertig jaar, elk jaar een beetje erbij.

De klok: en dat is precies hoe deze stad haar beroemdste object heeft gebouwd.

Jens Olsen heeft tientallen jaren besteed aan het ontwerpen van de Verdensur, de wereldklok in het stadhuis van Kopenhagen – twaalf gekoppelde uurwerken, 15.448 afzonderlijke onderdelen, één keer per week met de hand opgewonden. De snelste versnelling draait elke tien seconden. De langzaamste maakt elke 25.753 jaar één omwenteling, waarbij hij de schommeling van de aardas volgt.

Olsen stierf in 1945, tien jaar voordat het voltooid was. Het werd in 1955 opgericht door de koning van Denemarken en de kleindochter van Olsen en bestaat sindsdien.

Kopenhagen is een stad die zich op haar gemak voelt met dingen die alleen zin hebben als je er heel lang aan blijft toevoegen.

Toen Jens Olsen acht jaar oud was, las hij een Deense roman waarin een klok kapot ging. Het zat hem dwars. Als iemand het had gebouwd, zou iemand het kunnen repareren. Hij besloot dat hij die persoon zou zijn.

Hij volgde een opleiding tot slotenmaker, vervolgens tot instrumentmaker en vervolgens tot klokkenmaker. Op vijfentwintigjarige leeftijd reisde hij naar Straatsburg om de astronomische klok in de kathedraal te bestuderen, en ging keer op keer terug om op te schrijven hoe de functies ervan werkten. Toen begon hij er zelf een te berekenen.

De wereldklok van Jens Olsen – de Verdensur – staat in het stadhuis van Kopenhagen. Het heeft twaalf bewegingen en 15.448 afzonderlijke onderdelen. Het is volledig mechanisch en moet één keer per week met de hand worden opgewonden.

Het toont de tijd van Kopenhagen, de zonnetijd, de tijd over de hele wereld, zonsopgang en zonsondergang, sterrentijd, een eeuwigdurende kalender, de posities van de planeten en de data van toekomstige zons- en maansverduisteringen.

En dan zijn er nog de versnellingen.

De snelste voltooit elke tien seconden één omwenteling. De langzaamste voltooit één revolutie per 25.753 jaar. Dat tandwiel volgt de precessie van de aardas – de langzame schommeling die de positie van het hemelse noorden over ongeveer zesentwintig millennia beweegt. Het is nu aan het keren. Sinds het begin is het ongeveer drie graden gestegen.

Olsen heeft het niet meer meegemaakt. Hij stierf in 1945. De klok werd uiteindelijk in 1955 gestart door de koning van Denemarken en de kleindochter van Olsen. Op zijn grafsteen staat min of meer: ​​astro-monteur, wereldklokkenmaker.

Een toevallig detail: de planetaire wijzerplaat toont acht planeten. Olsen voltooide zijn berekeningen voordat Pluto in 1930 werd ontdekt, dus het haalde nooit de grens. Zesenzeventig jaar lang werd de klok als enigszins verkeerd beschouwd. In 2006 heeft de Internationale Astronomische Unie Pluto opnieuw geclassificeerd, en de klok werd stilletjes weer correct.

De klok: Kopenhagen staat op 55,7° noorderbreedte, wat een van de grootste daglichtschommelingen op deze lijst oplevert: ongeveer zeventien en een half uur licht in de zomer, en amper zeven uur eind december.

Dat is een passende plek voor de Verdensur. Bovengronds draait de stad op een zon die maar niet tot een besluit kan komen. In het stadhuis draait sowieso een tandwiel dat zijn eerste volledige draai pas rond het jaar 27.700 zal voltooien, week voor week met de hand opgewonden.

Jaarlijks daglicht