Addis Ababa

Wist je dat?

In Ethiopië is het 2018, zijn er dertien maanden en begint de dag bij zonsopgang

Koffie komt uit Ethiopië. Niet figuurlijk: Coffea arabica is genetisch inheems in de zuidwestelijke hooglanden, waar hij nog steeds in het wild groeit in de onderlaag van het bos. Het woord zelf is over het algemeen terug te voeren op Kaffa, de regio waar de plant oorspronkelijk vandaan komt.

Ethiopië is nu de grootste koffieproducent van Afrika en de vijfde grootste ter wereld. Koffie is goed voor ongeveer 30 tot 35% van de totale exportopbrengsten van het land.

En hier is het getal dat het land onderscheidt van elk ander koffieland: Ethiopië drinkt ongeveer de helft van wat het verbouwt. Ongeveer 46% van de oogst vertrekt nooit. De meeste producerende landen exporteren bijna al hun producten en drinken iets anders.

De reden is de ceremonie. Koffie wordt in Ethiopië volgens een ritueel bereid: bonen worden voor je ogen boven een open vuur geroosterd, met de hand gemalen met een vijzel en stamper, gebrouwen in een aarden pot genaamd jebena. Traditioneel krijgt een gast drie kopjes achter elkaar geserveerd. Het is geen drankje dat je bestelt. Het is een gebeurtenis die uren duurt.

Dat is handig om te weten over een land dat ook dertien maanden in een jaar telt en zijn dag bij zonsopgang begint.

Ethiopië beheert drie tijdregistratiesystemen die het allemaal niet eens zijn met de rest van de wereld, en voert ze tegelijkertijd uit.

Het jaar. De Ethiopische kalender loopt grofweg zeven tot acht jaar achter op de Gregoriaanse. Op dit moment is het 2018 E.C. – een jaar dat begon op 11 september 2025 en eindigt op 10 september 2026. De kloof komt voort uit een andere berekening van de datum van de Annunciatie door vroegchristelijke geleerden; het is acht jaar vanaf 1 januari tot Ethiopisch Nieuwjaar, daarna zeven voor de rest van het Gregoriaanse jaar.

De maanden. Er zijn dertien. Twaalf van elk precies dertig dagen, gevolgd door een korte dertiende genaamd Pagumē – vijf dagen in een gewoon jaar, zes in een schrikkeljaar. De naam komt van het Griekse epagomene, ‘de extra dagen’.

Als die structuur bekend klinkt, zou dat ook zo moeten zijn. Het is de Koptisch-Egyptische kalender, die zelf de oude Egyptische burgerlijke kalender is: twaalf maanden van dertig dagen plus vijf dagen die aan het einde zijn gestikt. Het raamwerk dat Caïro vijfduizend jaar geleden bouwde, is nog steeds ononderbroken actief in Addis Abeba.

De schrikkeljaarregel in Ethiopië is ook eenvoudiger dan de onze: elke vier jaar wordt er een zesde dag aan Pagumē toegevoegd, zonder uitzonderingen. Geen eeuwregel. Geen clausule die deelbaar is door vierhonderd.

Nieuwjaar – Enkutatash – valt op 11 september, en Ethiopië is op 11 september 2007 zijn nieuwe millennium ingegaan.

De klok: en dan is er nog de dag zelf.

Ethiopië gebruikt een twaalf-uursklok die begint bij zonsopgang. Zes uur in de ochtend is volgens internationale berekeningen twaalf uur in Ethiopië. Zeven uur in de ochtend is één uur. Dag en nacht verlopen als twee afzonderlijke cycli van twaalf uur, beginnend bij zonsopgang en zonsondergang.

Dit is dezelfde logica als de Swahili-tijd in Nairobi, en dezelfde logica die het Ottomaanse Istanbul in 1926 verliet. En het werkt hier om precies de reden waarom het daar werkte en faalde in Istanbul: Addis Abeba ligt op ongeveer 9° noorderbreedte. De zonsopgang beweegt nauwelijks het hele jaar door.

Een enkel gesprek in Addis Abeba kan dus betekenen dat je een jaar zeven achterloopt, een maand die niet in je agenda staat, en een uur zes buiten je klok – en al die cijfers kloppen.

Ethiopië brengt zichzelf op de markt als het land van dertien maanden zonneschijn. Het is geen slogan. Het is een specificatie.

Jaarlijks daglicht

Zelfde tijdzone als jouw locatie.