Huidige lokale tijd in Addis Abeba

Daglicht door het jaar in Addis Abeba

Wist je dat?

In Ethiopië loopt de kalender zeven jaar achter, zijn er dertien maanden en begint de dag bij zonsopgang

Koffie komt uit Ethiopië. Niet figuurlijk: Coffea arabica is genetisch inheems in de zuidwestelijke hooglanden, waar hij nog steeds in het wild groeit in de onderlaag van het bos. Het woord wordt soms teruggevoerd op Kaffa, de regio waar de plant oorspronkelijk vandaan komt, al leiden de meeste woordenboeken het af van het Arabische qahwa.

Ethiopië is nu de grootste koffieproducent van Afrika en de vijfde grootste ter wereld. Koffie is goed voor ongeveer 30 tot 35% van de totale exportopbrengsten van het land.

En hier is het getal dat het land onderscheidt van elk ander koffieland: Ethiopië drinkt ongeveer de helft van wat het verbouwt. Ongeveer 46% van de oogst verlaat het land nooit. De meeste producerende landen exporteren bijna hun hele oogst en drinken zelf iets anders.

De reden is de ceremonie. Koffie wordt in Ethiopië volgens een ritueel bereid: bonen worden voor je ogen boven een open vuur geroosterd, met de hand gemalen met een vijzel en stamper, gebrouwen in een aarden pot genaamd jebena. Traditioneel krijgt een gast drie kopjes achter elkaar geserveerd. Het is geen drankje dat je bestelt. Het is een gebeurtenis die uren duurt.

Dat is handig om te weten over een land dat ook dertien maanden in een jaar telt en zijn dag bij zonsopgang begint.

Ethiopië hanteert drie systemen van tijdrekening die alle drie afwijken van de rest van de wereld, en gebruikt ze tegelijk.

Het jaar. De Ethiopische kalender loopt grofweg zeven tot acht jaar achter op de Gregoriaanse. Op 11 september 2026 ging Ethiopië bijvoorbeeld het jaar 2019 E.C. in. Het verschil komt voort uit een andere berekening van de datum van de Boodschap aan Maria door vroegchristelijke geleerden; van 1 januari tot het Ethiopische Nieuwjaar is het verschil acht jaar, de rest van het Gregoriaanse jaar zeven.

De maanden. Er zijn dertien. Twaalf van elk precies dertig dagen, gevolgd door een korte dertiende genaamd Pagumē – vijf dagen in een gewoon jaar, zes in een schrikkeljaar. De naam komt van het Griekse epagomene, ‘de extra dagen’.

Komt die opbouw bekend voor? Terecht. Het is de Koptisch-Egyptische kalender, die zelf de oude Egyptische burgerlijke kalender is: twaalf maanden van dertig dagen plus vijf dagen die aan het eind zijn toegevoegd. Het stelsel dat het oude Egypte vijfduizend jaar geleden opzette, is in Addis Abeba nog altijd ononderbroken in gebruik.

De schrikkeljaarregel in Ethiopië is ook eenvoudiger dan de onze: elke vier jaar wordt er een zesde dag aan Pagumē toegevoegd, zonder uitzonderingen. Geen eeuwregel. Geen uitzondering voor jaren die deelbaar zijn door vierhonderd.

Nieuwjaar – Enkutatash – valt op 11 september (op 12 september in het jaar vóór een gregoriaans schrikkeljaar); Ethiopië ging in september 2007 zijn nieuwe millennium in.

De klok: en dan is er nog de dag zelf.

Ethiopië gebruikt een twaalfuursklok die begint bij zonsopgang. Zes uur 's ochtends volgens de internationale telling is twaalf uur in Ethiopië. Zeven uur in de ochtend is één uur. Dag en nacht verlopen als twee afzonderlijke cycli van twaalf uur, beginnend bij zonsopgang en zonsondergang.

Dit is dezelfde logica als de Swahili-tijd in Nairobi, en dezelfde logica die het Ottomaanse Istanbul in 1926 opgaf. En het werkt hier om precies dezelfde reden waarom het daar werkt en in Istanbul mislukte: Addis Abeba ligt op ongeveer 9° noorderbreedte. Het tijdstip van zonsopgang verschuift het hele jaar door nauwelijks.

Een enkel gesprek in Addis Abeba kan dus een jaar bevatten dat zeven jaar op het jouwe achterloopt, een maand die in jouw kalender niet bestaat en een uur dat zes uur van jouw klok afwijkt – en al die getallen kloppen.

Ethiopië profileert zich als het land van dertien maanden zonneschijn. Het is geen slogan. Het is een specificatie.