Huidige lokale tijd in Wenen

Daglicht door het jaar in Wenen

Wist je dat?

Wenen bouwde een klok om een keizerrijk te vieren, en die ging lopen in het jaar dat het keizerrijk ten einde kwam

De stad Wenen bezit ongeveer 220.000 appartementen.

Ze liggen in meer dan 2.300 gemeentelijke gebouwen en bieden onderdak aan meer dan 500.000 mensen – waardoor het stadsbestuur de grootste gemeentelijke verhuurder van Europa is. Tel daarbij de ongeveer 200.000 coöperatieve woningen op die met stadssubsidies zijn gebouwd en je komt op een opvallend cijfer: ergens tussen de helft en 60% van alle Weners woont in gesubsidieerde woningen.

Slechts ongeveer 20% van de inwoners van Wenen bezit een eigen woning. Voor Oostenrijk als geheel ligt dit cijfer rond de 51%. Wenen is een stad van huurders, en lijkt er tevreden mee te zijn.

Het werd doelbewust en langzaam gebouwd. De sociaal-democraten wonnen de eerste naoorlogse verkiezingen van Wenen in 1919 en erfden een stad waar de overbevolking zo ernstig was dat tuberculose bekend stond als 'de Weense ziekte'. Hun eerste woningbouwprogramma voorzag in 25.000 appartementen in vijf jaar tijd. In 1935 woonde ongeveer 11% van de bevolking in zo’n 400 gemeentelijke wooncomplexen. Na de Tweede Wereldoorlog bouwde de stad nog eens 96.000 appartementen tussen 1947 en 1970, en de voorraad is nooit verkocht – niet in de jaren tachtig, niet in de jaren negentig, en sindsdien niet meer.

Karl-Marx-Hof, geopend in 1930, is ruim een kilometer lang en telt ruim 1.200 appartementen. Bij de opening zei burgemeester Karl Seitz: "Als wij er niet meer zijn, zullen deze stenen voor ons spreken."

De klok: goed om te weten bij een blik op wat Wenen op zijn beroemdste klok heeft gezet.

Op de Hoher Markt, het oudste plein van Wenen, overspant een art-nouveauklok een tien meter lange brug tussen twee helften van het gebouw van een verzekeringsmaatschappij. Ze werd ontworpen door de schilder Franz von Matsch, in opdracht van verzekeringsmaatschappij Anker, en gebouwd tussen 1911 en 1914. Ze staat bekend als de Ankeruhr.

Het mechanisme is een parade. Twaalf historische figuren – Marcus Aurelius, Karel de Grote, Maria Theresia, Haydn en anderen – trekken langs de wijzerplaat van vier meter, één per uur, de hele dag door. Om 12:00 trekken alle twaalf na elkaar voorbij, elk begeleid door muziek uit zijn eigen tijd. De show duurt ongeveer tien minuten en trekt nog steeds elke dag veel publiek.

Ze werd gebouwd om de Habsburgse eeuwen over een brug te laten lopen, één keer per uur, voor altijd.

Toen legde de Eerste Wereldoorlog alles stil.

Tussen de voltooiing en 1918 liep de klok tweemaal. Eén keer op de verjaardag van keizer Franz Joseph in 1915, en één keer op zijn verjaardag in 1916. Dat was het. Een monument voor de continuïteit van het keizerrijk, tweemaal aangezet als verjaardagsgebaar, midden in een oorlog die het rijk dat ze moest eren aan het ontmantelen was.

De Ankeruhr ging volledig in bedrijf in 1918 – het jaar waarin het Oostenrijks-Hongaarse rijk ophield te bestaan. Het jaar daarop won de partij die in de eeuw daarna 220.000 appartementen zou bouwen de verkiezingen in de stad.

Er was één aanpassing. De middagmuziek was de Keizerhymne geweest. Nu er geen keizerrijk meer was dat een volkslied nodig had, werd die vervangen door een fragment uit Haydns Die Schöpfung. De componist bleef dezelfde: Haydn had ook de Keizerhymne geschreven, en Haydn is zelf een van de twaalf figuren die over de brug lopen.

Wenen is een van de weinige steden waar de lokale klok eerder een stuk stadstheater is dan infrastructuur. De Ankeruhr is niet tot op de seconde nauwkeurig, synchroniseert nergens mee en probeert dat ook niet.

Ze heeft één taak, en die is vreemd: elk uur, en om 12:00 uitgebreid, eraan herinneren dat de eeuwen voorbijtrekken, of er nu iemand kijkt of niet. Het keizerrijk waarvoor ze werd gebouwd, bestond na de voltooiing van de klok nog vier jaar. De klok loopt inmiddels al ruim honderd jaar.