Prague

Wist je dat?

Praag bouwde een klok die weigert te kiezen wat tijd betekent

Tsjechië is op de eerste plaats ter wereld geëindigd wat betreft bierconsumptie per persoon elk jaar sinds 1993. Het land werd opgericht in 1993.

Het cijfer varieert afhankelijk van het jaar en wie er telt. Recente schattingen lopen ergens tussen ongeveer 128 en 150 liter per persoon per jaar, wat neerkomt op ongeveer 250 tot 300 glazen van een halve liter per jaar voor elke man, vrouw en kind in het land. Het is al twintig jaar aan het dalen en Tsjechië staat nog steeds comfortabel op de eerste plaats. Alleen Oostenrijk en Duitsland zijn ooit in de buurt gekomen, en geen van beide is er voorbij gegaan.

Praag heeft ook een redelijke claim de situatie te hebben veroorzaakt. Pilsner – het bleekgouden pils dat nu de overgrote meerderheid van het bier uitmaakt dat wereldwijd wordt gedronken – werd in 1842 uitgevonden in Pilsen, ongeveer tachtig kilometer verderop.

De stad heeft dus zeshonderd jaar lang een klok laten draaien die vier verschillende soorten tijd aangeeft, in een land dat elk jaar van zijn bestaan op de eerste plaats heeft gestaan op een specifieke mondiale ranglijst.

De Orloj loopt sinds 1410 op de zuidelijke muur van het oude stadhuis van Praag, gebouwd door klokkenmaker Mikuláš van Kadaň samen met de astronoom Jan Šindel. Het is de oudste astronomische klok ter wereld die nog in werking is, en het meeste ijzer erin is origineel.

Ieder uur gaan er twee luiken open. Twaalf apostelen verwerken het verleden in paren. Figuren van de dood, ijdelheid en hebzucht bewegen naast hen. Een gouden haan kraait, een bel luidt en binnen ongeveer vijfenveertig seconden is de hele zaak voorbij. Al zeshonderd jaar lang verzamelen zich mensen op het plein daarvoor.

Maar de show is niet het opmerkelijke deel. De wijzerplaten zijn.

De klok: de Orloj geeft tegelijkertijd vier totaal verschillende systemen weer om de dag te meten.

Oud-Boheemse tijd, waarbij de dag begint bij zonsondergang. Dit is hetzelfde principe dat het Ottomaanse Istanbul hanteerde – gurubi tijd – en in 1926 bij wet werd afgeschaft.

Babylonische tijd, waarbij de dag begint bij zonsopgang en de uren met daglicht in twaalf worden verdeeld, ongeacht hoe lang de dag daadwerkelijk is, dus een uur in juni is langer dan een uur in december. Dit is hetzelfde principe achter de Swahili-tijd in Nairobi en de Ethiopische klok in Addis Abeba.

Midden-Europese tijd, gemarkeerd door een hand in de vorm van een zon. Het moderne systeem: vaste uren, gerekend vanaf middernacht.

Sterrentijd, gemeten ten opzichte van de sterren in plaats van de zon, en iets korter dan een zonnedag.

Plus de positie van de zon en de maan in de dierenriem, de fase van de maan en een kalenderwijzer die de dag van het jaar markeert en de feestdagen van de heiligen die ooit de timing van middeleeuwse kermissen bepaalden.

Eén wijzerplaat, vier antwoorden op de vraag wanneer een dag begint, ze lopen allemaal tegelijk, ze kloppen allemaal.

Elders in deze serie discussieerden steden over deze systemen en kozen er één. Istanbul koos voor middernacht en nam een ​​wet aan. Nairobi behield de zonsopgang. Praag heeft eenvoudigweg een machine gebouwd die ze allemaal laat zien en de kijker laat beslissen.

Het overleefde het bijna niet. In mei 1945, tijdens de Praagse Opstand, werd het oude stadhuis beschoten en de klok verbrand; veel cijfers en de kalenderwijzerplaat werden vernietigd. Het bleef drie jaar stil totdat Vojtěch Sucharda het mechanisme herbouwde en nieuwe apostelen uithakte.

Praag ligt op 14,4° oost, op de Midden-Europese Tijd, en is gebouwd voor de 15e meridiaan. De stadsklok staat binnen een paar minuten van zijn eigen zon – een van de meest nauwkeurig gepositioneerde plaatsen op dit hele terrein.

De stad die een monument heeft gebouwd voor het idee dat tijd een kwestie van interpretatie is, heeft toevallig op de muur ernaast een bijna perfecte tijd behouden.

Jaarlijks daglicht