Το γνωρίζατε;
Η Βιέννη έφτιαξε ένα ρολόι για να τιμήσει μια αυτοκρατορία, κι εκείνο άρχισε να λειτουργεί τη χρονιά που η αυτοκρατορία τελείωσε
Ο Δήμος της Βιέννης διαθέτει περίπου 220.000 διαμερίσματα.
Βρίσκονται σε περισσότερα από 2.300 δημοτικά κτίρια και στεγάζουν πάνω από 500.000 άτομα — γεγονός που καθιστά τον Δήμο τον μεγαλύτερο δημοτικό ιδιοκτήτη στην Ευρώπη. Προσθέστε τις περίπου 200.000 συνεταιριστικές κατοικίες που χτίστηκαν με δημοτικές επιδοτήσεις και θα φτάσετε σε ένα εντυπωσιακό νούμερο: κάπου μεταξύ του μισού και του 60% όλων των Βιεννέζων ζουν σε επιδοτούμενες κατοικίες.
Μόνο το 20% περίπου των κατοίκων της Βιέννης έχουν δικό τους σπίτι. Για την Αυστρία συνολικά το ποσοστό είναι περίπου 51%. Η Βιέννη είναι μια πόλη ενοικιαστών, και απ' ό,τι φαίνεται είναι ικανοποιημένη μ' αυτό.
Αυτό οικοδομήθηκε σκόπιμα και αργά. Οι Σοσιαλδημοκράτες κέρδισαν τις πρώτες μεταπολεμικές εκλογές της Βιέννης το 1919, κληρονομώντας μια πόλη όπου ο συνωστισμός ήταν τόσο σοβαρός που η φυματίωση ήταν γνωστή ως «η βιεννέζικη ασθένεια». Το πρώτο τους πρόγραμμα στέγασης προέβλεπε 25.000 διαμερίσματα σε πέντε χρόνια. Μέχρι το 1935 περίπου το 11% του πληθυσμού ζούσε σε περίπου 400 δημοτικά οικιστικά συγκροτήματα. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η πόλη έχτισε άλλα 96.000 διαμερίσματα μεταξύ 1947 και 1970 και δεν πούλησε ποτέ αυτές τις κατοικίες — ούτε τη δεκαετία του 1980, ούτε τη δεκαετία του 1990, ούτε έκτοτε.
Το Καρλ-Μαρξ-Χοφ, που εγκαινιάστηκε το 1930, εκτείνεται σε πάνω από ένα χιλιόμετρο και περιλαμβάνει πάνω από 1.200 διαμερίσματα. Στα εγκαίνια, ο δήμαρχος Καρλ Ζάιτς είπε ότι «όταν δεν θα είμαστε πια εδώ, αυτές οι πέτρες θα μιλούν για εμάς».
Το ρολόι: κάτι χρήσιμο να ξέρει κανείς πριν δει τι έβαλε η Βιέννη στο πιο διάσημο ρολόι της.
Στο Χόερ Μαρκτ, την παλαιότερη πλατεία της Βιέννης, ένα αρ νουβό ρολόι εκτείνεται σε μια γέφυρα δέκα μέτρων ανάμεσα στα δύο μισά του κτιρίου μιας ασφαλιστικής εταιρείας. Σχεδιάστηκε από τον ζωγράφο Φραντς φον Ματς, με παραγγελία της ασφαλιστικής εταιρείας Άνκερ, και κατασκευάστηκε μεταξύ 1911 και 1914. Είναι γνωστό ως Άνκερουρ.
Ο μηχανισμός είναι μια παρέλαση. Δώδεκα ιστορικές προσωπικότητες — Μάρκος Αυρήλιος, Καρλομάγνος, Μαρία Θηρεσία, Χάυντν και άλλοι — διασχίζουν το καντράν των τεσσάρων μέτρων, μία ανά ώρα, όλη την ημέρα. Το μεσημέρι και οι δώδεκα περνούν διαδοχικά, η καθεμία συνοδευόμενη από μουσική της δικής της εποχής. Η παράσταση διαρκεί περίπου δέκα λεπτά και εξακολουθεί να προσελκύει κόσμο κάθε μέρα.
Φτιάχτηκε για να περνούν οι αιώνες των Αψβούργων πάνω από μια γέφυρα, μια φορά την ώρα, για πάντα.
Τότε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος σταμάτησε τα πάντα.
Από την ολοκλήρωσή του ως το 1918, το ρολόι λειτούργησε δύο φορές. Μία στα γενέθλια του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ το 1915 και μία στα γενέθλιά του το 1916. Αυτό ήταν. Ένα μνημείο για την αυτοκρατορική συνέχεια, ενεργοποιημένο δύο φορές ως χειρονομία γενεθλίων, σε έναν πόλεμο που κατέλυε την αυτοκρατορία που μνημόνευε.
Το Άνκερουρ τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το 1918 — τη χρονιά που έπαψε να υπάρχει η Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Την επόμενη χρονιά, το κόμμα που θα περνούσε τον επόμενο αιώνα χτίζοντας 220.000 διαμερίσματα κέρδισε την πόλη.
Υπήρχε μία προσαρμογή. Η μεσημεριανή μουσική ήταν ο Αυτοκρατορικός Ύμνος. Αφού δεν υπήρχε πια αυτοκρατορία για να έχει ύμνο, αντικαταστάθηκε από αποσπάσματα από τη Δημιουργία του Χάυντν. Ο συνθέτης έμεινε ο ίδιος — ο Χάυντν είχε γράψει και τον Αυτοκρατορικό Ύμνο, και ο ίδιος ο Χάυντν είναι μία από τις δώδεκα φιγούρες που περπατούν στη γέφυρα.
Η Βιέννη είναι μια από τις λίγες πόλεις όπου το τοπικό ρολόι είναι ένα κομμάτι αστικού θεάτρου και όχι υποδομή. Το Άνκερουρ δεν είναι ακριβές στο δευτερόλεπτο, δεν συγχρονίζεται με τίποτα και δεν προσπαθεί.
Έχει μία αποστολή, και μάλιστα παράξενη: να σου υπενθυμίζει, μία φορά την ώρα και σε πλήρη μορφή το μεσημέρι, ότι περνούν αιώνες, είτε παρακολουθεί κανείς είτε όχι. Η αυτοκρατορία για την οποία χτίστηκε διήρκεσε τέσσερα χρόνια μετά την ολοκλήρωση του ρολογιού. Το ρολόι λειτουργεί πια πάνω από εκατό.
Πηγές και αναφορές
- Wikipedia, *List of Gemeindebauten in Vienna* (220.000 διαμερίσματα, περισσότερα από 2.300 κτίρια, περισσότεροι από 500.000 κάτοικοι· 96.000 διαμερίσματα 1947-1970)
- socialhousing.wien (~50% των Βιεννέζων που ζουν σε επιδοτούμενες κατοικίες· πρώτο πρόγραμμα τη δεκαετία του 1920: 25.000 διαμερίσματα σε πέντε χρόνια· φυματίωση και «ασθένεια της Βιέννης»)
- Foreign Affairs Review και Portside/Guardian (ποσοστό 60%, όριο ενοικίου στα ~440 ευρώ, ποσοστό ενοικίασης 80%)
- Έκθεση GPLA Βιέννης (220.000 μονάδες ~22% του συνολικού αποθέματος, κατασκευή 1922-1980)
- Έκθεση AEI (~11% του πληθυσμού το 1935, ~400 Gemeindebau, 64.000+ διαμερίσματα, 51% ιδιοκτησία σε όλη την Αυστρία)
- Housing Is A Human Right (Karl-Marx-Hof σε μήκος πάνω από ένα χιλιόμετρο, 1.200+ διαμερίσματα· απόσπασμα του Karl Seitz στις 12 Οκτωβρίου 1930)
- wien.info (επίσημος ιστότοπος τουρισμού της Βιέννης) — Franz Matsch, 1911–1914, δώδεκα φιγούρες, μεσημεριανή παρέλαση
- TravelGumbo, *Marking Time with Vienna's Ankeruhr* — καθυστέρηση λόγω πολέμου· λειτούργησε δύο φορές, στα γενέθλια του Franz Joseph το 1915 και το 1916· πλήρης λειτουργία από το 1918· αντικατάσταση του Αυτοκρατορικού Ύμνου με τη *Δημιουργία* του Χάυντν
- city-walks.info (γέφυρα 10 m, καντράν 4 m, αυλικός ωρολογοποιός Franz Morawetz)