Huidige lokale tijd in Apia

Daglicht door het jaar in Apia

Wist je dat?

Samoa heeft de datumgrens tweemaal overschreden, in tegengestelde richting, om dezelfde reden

In 1889 arriveerde een Schotse romanschrijver met zwakke longen in Samoa, op zoek naar een klimaat dat hem in leven zou houden. Hij kocht 314 acres (zo'n 127 hectare) op de hellingen van de berg Vaea boven Apia en bouwde een huis dat hij Vailima noemde – Samoaans voor ‘vijf wateren’.

Het huis had vijf slaapkamers, een bibliotheek, een balzaal, een vleugel, een tafelkleed geschonken door koningin Victoria, een naaktsculptuur geschonken door Rodin zelf, en – in de tropen, op dertien graden zuiderbreedte – de enige werkende open haard in Samoa.

De romanschrijver was Robert Louis Stevenson, die Schateiland en Dr. Jekyll en Mr. Hyde had geschreven. De Samoanen noemden hem Tusitala, de verhalenverteller. Hij leerde de taal, koos hun kant tegen de koloniale overheersing en stierf daar in 1894, vierenveertig jaar oud – niet aan de tuberculose waaraan hij had willen ontsnappen, maar aan een hersenbloeding.

Wat er daarna gebeurde, is het deel dat telt. Plaatselijke bewoners maakten zijn kist met de hand en hielden 's nachts de wacht bij zijn lichaam. De volgende dag hakten ongeveer 200 Samoanen om beurten een pad van duizend voet de berg Vaea op, zodat de kist naar de top kon worden gedragen. Ze noemden het de Weg van de liefdevolle harten. Hij werd vlak bij de top begraven, met uitzicht op de oceaan, onder een grafschrift uit een van zijn eigen gedichten.

Stevenson woonde al drie jaar in Samoa toen het land voor het eerst de internationale datumgrens overschreed – en daar begint dit verhaal eigenlijk.

In 1892 haalden Amerikaanse handelaren de Samoaanse koning over om de eilanden van de westelijke kant van de internationale datumgrens naar de oostelijke kant te verplaatsen, zodat Samoa dezelfde werkweek zou hebben als Californië.

Om de sprong te maken moest Samoa een dag herhalen. De gekozen datum was 4 juli. Samoa vierde twee keer op rij de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag.

119 jaar later ging het land terug.

In 2011 was de rekensom omgekeerd. Ongeveer 70% van de handel van Samoa was met Australië, Nieuw-Zeeland en Azië; slechts ongeveer 15% met de Verenigde Staten. En een dag achterlopen betekende dat er elke week zo'n twee werkdagen verloren gingen. Zoals de leiders van het land het destijds verwoordden: terwijl het in Samoa vrijdag is, is het in Nieuw-Zeeland al zaterdag – en terwijl de Samoanen op zondag in de kerk zitten, zijn Sydney en Brisbane weer aan het werk.

Daarom heeft Samoa in juni 2011 een wet aangenomen, en op donderdag 29 december om middernacht ging de klok rechtstreeks naar zaterdag 31 december.

Vrijdag 30 december 2011 heeft in Samoa nooit bestaan.

Evenmin in Tokelau, met ongeveer 1.500 inwoners, dat in dezelfde nacht dezelfde sprong maakte. De 186.000 inwoners van Samoa gingen donderdag slapen en werden zaterdag wakker, nadat ze van UTC−10 naar UTC+14 (zomertijd; in standaardtijd van UTC−11 naar UTC+13) waren gegaan – een verschuiving van vierentwintig uur in één oogwenk.

De regering bepaalde dat iedereen die was ingeroosterd op de dag die niet bestond, er volledig voor betaald zou worden.

Mensenmenigten verzamelden zich bij de klokkentoren in Apia. Er waren sirenes, vuurwerk, claxons, kerkklokken en gebedsdiensten. Er werd een postzegel uitgegeven met de woorden de toekomst in.

De klok: de gevolgen zijn nog steeds zichtbaar op de kaart.

Amerikaans-Samoa is niet overgestapt. Het ligt ongeveer honderd kilometer verderop en loopt nu precies één dag achter: dezelfde tijd op de klok, een andere datum. Met een korte boottocht tussen de twee steek je een hele kalenderdag over.

En Samoa's positie in de wereld keerde om. Het was een van de laatste plekken op aarde waar een nieuwe dag aanbrak. Nu is het een van de eerste; het land dat vroeger de dag van de wereld beëindigde, begint er nu mee.

Er was één gevolg waar niemand op had gerekend. Zevendedagsadventistengemeenschappen in Samoa waren verdeeld over de vraag welke dag nu de ware sabbat was, omdat de weekcyclus die ze aanhielden niet langer overeenkwam met de kalender om hen heen.

Samoa verschoof zijn datum twee keer, en beide keren om dezelfde reden: om op hetzelfde moment wakker te zijn als zijn handelspartners. In 1892 betekende dat een dag erbij. In 2011 een dag eraf.