Allar greinar

Sama klukka, annar himinn

Tímabelti lýsir ekki hvar sólin er. Það er samkomulag um hvað allir ætla að kalla klukkuna.

Skýrasta leiðin til að sjá muninn er að taka tvær borgir á sama tímabelti – stundum í sama landi – og kanna hvað himinninn er í raun að gera á hvorum stað.

GANA OG SENEGAL — bæði á UTC+0

Núllbaugurinn liggur um Tema, 25 kílómetrum austan við Akkra. Í Gana gildir Greenwich-tími (GMT). Klukkan í Akkra og sólin í Akkra ná því hádegi með örfárra mínútna millibili.

Í Dakar gildir líka Greenwich-tími. En Dakar liggur á 17,5° vesturlengdar – vestasta odda allrar Afríku. Klukkan þar er um 70 mínútum á undan eigin sól.

Sama tímabelti. Sama frávik frá UTC. Klukkustundar og tíu mínútna munur á því hvað það merkir.

SUÐUR-AFRÍKA — eitt land, eitt tímabelti

Í allri Suður-Afríku gildir UTC+2, reiknað út frá 30. lengdarbaug austur.

Jóhannesarborg liggur á 28° austurlengdar – um átta mínútum frá eigin sólarhádegi.

Höfðaborg liggur á 18,4° austurlengdar – um 46 mínútum frá.

Ein klukka á veggnum, þrjátíu og átta mínútna ágreiningur um hvað hún merkir, innan eins lands.

KÍNA — eitt land, lengdarbil á við fimm tímabelti

Kína afnam fimm tímabelti sín árið 1949 og setti allt á Pekingtíma, UTC+8.

Sjanghæ liggur á 121,5° austurlengdar, nærri lengdarbaugnum sem beltið miðast við – ein af nokkrum borgum á austurströndinni, ásamt Hangzhou og Qingdao, þar sem klukkan er nánast rétt.

Peking sjálf er á 116,4° austurlengdar: um fjórtán mínútum á undan sólinni.

Lhasa er á 91° austurlengdar: um tvær klukkustundir.

Ürümqi er á 88° austurlengdar: um tvær klukkustundir, og í reynd notar héraðið aðra, óopinbera klukku, tveimur klukkustundum á eftir Peking, til samræmis við himininn.

ÁSTRALÍA — þar sem sólinni og ríkinu ber ekki saman eftir árstíðum

Adelaide og Darwin deila UTC+9:30 hálft árið. Síðan færir Adelaide sig á UTC+10:30 yfir sumarið en Darwin ekki, því á Norðursvæðinu (Northern Territory) hefur ekki verið sumartími síðan 1944.

Tvær borgir, eitt tímabelti á veturna, klukkustund á milli á sumrin, án þess að hvorug færist nokkuð miðað við sólina.

Og öfgadæmið.

Santíagó liggur á 70,6° vesturlengdar. Á vetrartíma, UTC−4, er borgin um 43 mínútum á undan sólinni. Á sumartíma, UTC−3, stekkur viðmið beltisins yfir á 45. lengdarbaug og Santíagó er skyndilega meira en 25 gráðum vestan við hann – um 103 mínútum á undan.

Samband borgarinnar við sólina breytist um klukkustund tvisvar á ári, án þess að borgin hreyfist hið minnsta.

Hvað þetta þýðir fyrir þig.

Flettu upp lengdargráðu borgarinnar þinnar, dragðu frá lengdarbauginn sem tímabeltið þitt er reiknað út frá og margfaldaðu mismuninn í gráðum með fjórum. Svo margar mínútur er klukkan þín á undan eða á eftir sólinni úti.

Næstum enginn er á núlli.