Athens

Wist je dat?

Athene bezit een 2000 jaar oude computer die een jaar lang niemand heeft opgemerkt

Griekenland heeft ongeveer 120 miljoen olijfbomen.

De bevolking bedraagt ongeveer 10,4 miljoen. Dat komt neer op elf of twaalf bomen per Griek. Ongeveer 450.000 gezinnen zijn afhankelijk van olijfolie als primaire of secundaire bron van inkomsten. Olijfolie is goed voor ongeveer 9% van de waarde van de gehele landbouwproductie van het land, 2 à 3% van de totale export en 20% van de voedselexport.

Wat betreft de statistiek herhaalt iedereen, en dat is waar dit interessant wordt.

Je zult voortdurend lezen dat Grieken meer olijfolie per persoon consumeren dan wie dan ook op aarde – meestal gegeven als 20 liter per jaar, soms 24. Meer dan vijf liter per persoon. Het is een prachtig figuur en het is overal.

De Internationale Olijfolieraad, de instantie die dit feitelijk meet, schat de Griekse consumptie per hoofd van de bevolking in haar statistieken van maart 2025 op 9,3 kilogram. De Europese Commissie had het in 2011/2012 op 17,9 kg. Een Griekse gespecialiseerde olijfoliepublicatie schat iets meer dan zeven liter voor het oogstjaar 2025-2026 – twee liter minder dan twee jaar eerder – en zegt ronduit dat Grieken niet langer meer olijfolie per persoon mogen gebruiken dan wie dan ook, wat ze in het verleden ook hebben gedaan.

De eerlijke versie is dus: Griekenland staat nog steeds op de eerste plaats of is daar dichtbij, het aantal daalt snel en het cijfer dat wijdverspreid is, is grofweg twee tot drie keer zo hoog als het huidige gemeten cijfer.

Qua schaalgrootte consumeren Amerikanen ongeveer één liter per jaar. Zelfs het gedefleerd Griekse cijfer is zeven keer zo hoog.

De klok: Athene heeft eerdere ervaringen met het lang duren voordat een beroemd object correct werd afgelezen.

In 1900 vonden sponsduikers een Romeins scheepswrak bij Antikythera. Onder de bronzen beelden die ze ophaalden bevond zich een gecorrodeerde brok, die ongeveer een jaar lang genegeerd werd totdat de archeoloog Valerios Stais in mei 1902 een tandwiel erin opmerkte.

Het bleek een astronomische computer met tandwieloverbrenging te zijn, gebouwd rond 150–100 voor Christus. Het duurde tot 2005 en CT-scans om duizenden Griekse karakters te onthullen die verborgen waren in de corrosie – in feite een handleiding die al tweeduizend jaar ongelezen was.

Athene is geen stad die zich naar een eindcijfer haast.

In 1900 waren sponsduikers van het eiland Symi op weg naar Noord-Afrika toen een storm hen dwong te schuilen bij Antikythera, een rotsachtig eilandje tussen Kreta en de Peloponnesos. Ze gingen naar beneden om rond te kijken en vonden op ongeveer 45 meter een scheepswrak uit de Romeinse tijd, bezaaid met bronzen en marmeren beelden.

De Griekse regering organiseerde een berging. Het jaar daarop werden spectaculaire dingen teruggevonden – de Antikythera Ephebe, het hoofd van de filosoof, amforen, sieraden, glas – en alles ging naar het Nationaal Archeologisch Museum in Athene.

Ook werd een gecorrodeerde klomp brons gevonden, ongeveer zo groot als een groot boek. Niemand heeft er goed naar gekeken. Het stond in een hoek van het museum.

Op 17 mei 1902 merkte de archeoloog Valerios Stais op dat de klomp was uitgedroogd en gespleten, en dat er een getand tandwiel in zat.

Het Antikythera-mechanisme werd gebouwd rond 150–100 v.Chr.. Het is een met de hand bediende bronzen rekenmachine en het is de oudst bekende analoge computer op aarde. Het volgde de zon en de maan, reproduceerde de onregelmatige beweging van de maan met behulp van een excentrisch tandwiel en een speld, voorspelde zons- en maansverduisteringen gedurende de Saros-cyclus, stelde de 19-jarige Metonische kalender op, toonde de posities van de vijf planeten die in de oudheid bekend waren, en telde de vierjarige cyclus van de Pan-Helleense Spelen, waaronder de Olympische Spelen, af.

Slechts ongeveer een derde ervan overleeft, nu in 82 fragmenten, waaronder 30 gecorrodeerde tandwielen. Het grootste tandwiel had 223 tanden, elk met de hand gevijld.

Gedurende ongeveer 1400 jaar zou er nergens op aarde iets van vergelijkbare mechanische complexiteit verschijnen.

En er zat nog iets in. Toen in 2005 CT-scans met hoge resolutie werden toegepast, werden duizenden kleine Griekse karakters tussen de tandwielen gegraveerd: een handleiding, geschreven in brons, die al tweeduizend jaar ongelezen was.

De klok: u gebruikt momenteel een apparaat dat u de tijd in steden over de hele wereld vertelt, de zonsopgang en zonsondergang bijhoudt en de fase van de maan volgt.

Dat deed die ook. Het was van brons, het paste in een houten kist, je draaide het met een hendel, en het ging tweeduizend jaar geleden met een koopvaardijschip ten onder en bleef op de zeebodem liggen totdat een paar sponsduikers bij slecht weer betrapt werden.

Jaarlijks daglicht