Huidige lokale tijd in Yangon

Daglicht door het jaar in Yangon

Wist je dat?

Yangon had een tijdbal voordat het een tijdzone had

De Shwedagonpagode telt alles.

De kroon bovenaan de stoepa draagt, volgens de gangbare telling, 5.448 diamanten, 2.317 robijnen, saffieren en andere stenen, en ongeveer 1.065 gouden belletjes, afgewerkt met een enkele diamant van 72 of 76 karaat helemaal aan de punt. Er wordt gezegd dat de onderste stoepa bedekt is met 8.688 massief gouden staven en de bovenste met nog eens 13.153. Ruim twintigduizend staven, stuk voor stuk geteld.

Er is precies één getal dat niemand heeft.

Niemand weet hoeveel goud zich op de Shwedagon bevindt. Gepubliceerde schattingen variëren van ongeveer zes tot zestig ton. Lonely Planet zegt zevenentwintig. De reden voor die spreiding is dat het goud geen afwerking is die één keer is aangebracht en gemeten. Het wordt geschonken en komt als bladgoud voortdurend binnen van particulieren, en dat gebeurt al sinds de vijftiende eeuw, toen koningin Shinsawbu haar eigen lichaamsgewicht in goud gaf om tot vellen te worden geslagen. Haar schoonzoon bood toen vier keer zijn eigen gewicht en dat van zijn vrouw aan.

Er wordt nog steeds geschonken. In het pagodecomplex staat nu een kleine goudmolen om het te verwerken, omdat het bladgoud verweert en het oppervlak elke vier of vijf jaar opnieuw moet worden bekleed.

Een monument waar elke diamant is geteld en het goud niet te tellen is, in een stad die ooit om 12:00 een bal liet vallen zodat schepen hun klokken op de seconde konden zetten.

Voordat er Myanmar Standard Time bestond, was er Rangoon Mean Time — GMT+6:24:40, de gemiddelde zonnetijd op de meridiaan van Rangoon zelf. De eerste bevestigde vermelding dat het in gebruik was, dateert uit 1892.

Een jaar later, op 1 oktober 1893, opende de stad een tijdbalobservatorium.

Klinkt dat bekend? Terecht. Het is hetzelfde apparaat dat dagelijks in Greenwich valt (om 13:00) en dat Western Union in 1877 in Manhattan installeerde. Op de plaatselijke gemiddelde middag werd een bal gehesen en weer losgelaten, zodat schepen in de haven hun chronometers konden instellen en de lengtegraad op zee konden berekenen.

Rangoon was een haven. Havens hadden publieke tijd nodig. De oplossing was overal hetzelfde, van Londen tot Manhattan tot de Irrawaddy.

1 juli 1905: Birma stapte over op Birma-standaardtijd, UTC+6:30, berekend op de meridiaan van 97°30′ oost – ongeveer vijf minuten en twintig seconden vóór de oude Rangoon Mean Time. De reden was dezelfde die overal elders de standaardtijd voortbracht: spoorwegen en telegrafen hadden één enkele klok nodig.

Vervolgens werd het land van 1 mei 1942 tot 2 mei 1945 tijdens de bezetting op Japanse standaardtijd gezet – hetzelfde wat in dezelfde jaren met Singapore gebeurde.

Na de onafhankelijkheid in 1948 bleef het tijdverschil bestaan. Myanmar heeft nooit zomertijd gekend, in welke vorm dan ook.

De klok: en het blijkt dat de beslissing uit 1905 heel goed genomen was.

UTC+6:30 is afgestemd op 97°30′ oost. Yangon ligt op ongeveer 96°10′ oost. De stadsklok loopt ongeveer vijf minuten voor op de eigen zon — een van de nauwste overeenkomsten in deze reeks.

Myanmar beslaat een aanzienlijke afstand van oost naar west en had kunnen afronden naar UTC+6 of UTC+7. Met UTC+6 zou de klok in Yangon zo'n 25 minuten achter de zon hebben gelopen, met UTC+7 zo'n 35 minuten voor. Het koloniale bestuur koos voor het tussenliggende halfuur, en het land heeft dat aangehouden door de bezetting, de onafhankelijkheid en alles wat daarna kwam heen.

De bal valt al lang niet meer. Het getal waarop hij de klokken afstelde, bestaat nog steeds.