Het jy geweet?
Amsterdam vis elke jaar vyftienduisend fietse uit die water
Amsterdam hou 'n Guinness-wêreldrekord vir meeste fietse wat van waterweë herwin is. Tussen 12 000 en 15 000 fietse word jaarliks deur Waternet, die stad se waterowerheid, uit die kanale getrek, met behulp van 'n hidrouliese klou wat op 'n hyskraan op 'n bakkie gemonteer is.
Die praktyk het sy eie naam — fietsen vissen, fietshengel — en dit het 'n toeskoueraktiwiteit geword. Die klou kom drup op van rame en handvatsels en wiele, 'n skare kom bymekaar, en die laai gaan af om geskrap te word.
Vir skaal: Amsterdam het vanaf 2015 ongeveer 847 000 fietse gehad, in 'n stad met minder inwoners as dit. Daar is 165 kanale, ongeveer 100 kilometer water en ongeveer 1 000 brûe. Waternet se duikkollegas haal ook jaarliks gemiddeld sowat 35 motors en 100 mense uit die kanale.
Die meeste van die fietse gaan in deur diefstal of vandalisme. Maar nie alles is kleinlik nie. In die 1930's het Amsterdamse kommuniste fasciste se fietse in die Prinsengracht gegooi. En tydens die Duitse besetting het weerstandsleiers Amsterdammers aangemoedig om hul eie fietse in die kanale te gooi eerder as om die besettingsmagte daarop te laat konfiskeer.
Wat ons by die horlosie bring.
Die klok: in 1908 het die Nederlandse parlement 'n wet goedgekeur wat die wettige tyd van die hele land as die gemiddelde sontyd by die Westertoren - 'n kerktoring in Amsterdam, definieer. Dit het in werking getree op 1 Mei 1909, teen GMT plus negentien minute en 32.13 sekondes. Die .13 is in die statuut. 'n Hele nasie het sy horlosie by een toring gestel, tot 'n honderdste van 'n sekonde.
Op 1 Julie 1937 is dit tot 'n netjiese twintig minute afgerond.
Op 16 Mei 1940 het die Duitse besettingsmagte Nederlandse horlosies na Berlynse tyd gevorder.
Nederland het dit nooit teruggeneem nie. Na bevryding in 1945 het die land Sentraal-Europese Tyd behou, en hou dit vandag. Die fietse het in die kanale ingegaan sodat die okkupeerder dit nie kon hê nie, en die fietse is uiteindelik weer uitgevis. Die horlosie was nie.
Een spoor oorleef. Die verwysingstydsonedatabasis bewaar steeds, in sy historiese lêer, 'n reël wat `0:19:32` vir Europa/Amsterdam lees, sodat historiese datums korrek kan omskakel. Iewers in die sagteware van die hele planeet hou 'n Nederlandse kerktoring steeds tyd.
Bronne
- Guinness World Records, *Meeste fietse is van waterweë (stad) herwin* (12 000–15 000/jaar; 847 000 fietse; 35 motors en 100 mense)
- DutchAmsterdam.nl (Waternet, Arie Beer-onderhoud; 165 kanale / 100 km)
- Wikipedia, *UTC+00:20* en IANA tz databasis `Europa/Amsterdam`-inskrywing (0:19:32.13; 1 Julie 1937 afronding; 16 Mei 1940 beroepsverandering)
- R.H. van Gent, *De wettelijke tijd in Nederland* (wet van 23 Julie 1908, Staatsblad 1908 nr. 236, Westertoren)