Huidige lokale tijd op de Chathameilanden

Daglicht door het jaar op de Chathameilanden

Wist je dat?

Zeshonderd mensen bedachten een tijdzone, en negenentwintig jaar later maakte het parlement die wettig

In 1980 leefden er op de hele wereld nog maar vijf Chathamvliegenvangers (black robins).

Niet vijfhonderd. Vijf. Allemaal op Little Mangere Island, een rots van vijftien hectare omringd door kliffen. Onder hen bevond zich precies één broedend vrouwtje, geringd en daarna bekend als Old Blue. De soort had geen andere toekomst.

Het was al enige tijd de zeldzaamste vogel ter wereld. In 1968 telden de natuurbeschermers er ongeveer dertig. In 1976 waren het er zeven, en het New Zealand Wildlife Service-team van Don Merton verplaatste ze naar het grotere Mangere-eiland – ze daalden met de vogels in de hand rotswanden af – waar meer dan 100.000 bomen waren geplant om een leefgebied te creëren. Er stierven er toch nog twee.

Wat de soort redde, was een techniek. Eieren werden uit het nest gehaald en ondergeschoven bij Chatham-maorivliegenvangers (tomtits), die de kuikens grootbrachten; doordat haar eieren verdwenen, ging het vrouwtje opnieuw leggen. Het team duwde de eieren ook terug naar het midden van de nesten, omdat sommige vrouwtjes de gewoonte hadden ze op de rand te leggen waar ze uitrolden.

Old Blue werd dertien of veertien jaar oud – buitengewoon voor zo'n kleine zangvogel – en verdween in 1983 of 1984.

Er zijn nu bijna 400 Chathamvliegenvangers, en ze stammen allemaal van haar af. In 2022 werd de soort teruggezet van Bedreigd naar Kwetsbaar.

Op de Chathams wonen dus zo'n 600 mensen, en er leven bijna 400 vogels die er alleen zijn dankzij één vrouwtje dat begin jaren tachtig stierf. Het is een plek waar heel kleine aantallen de neiging hebben stand te houden – en dat is toevallig ook de manier waarop de eilanden aan hun tijdzone zijn gekomen.

Ongeveer 800 kilometer ten oosten van het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland, ongeveer langs de 176e meridiaan westerlengte, liggen de Chathameilanden. Permanente bevolking: ongeveer 600.

Ze hebben hun eigen tijdzone.

Chatham Standard Time is UTC+12:45 – vijfenveertig minuten vóór op het Nieuw-Zeelandse vasteland. In de zomer wordt het UTC+13:45. Het is een van de slechts drie verschuivingen op aarde die eindigen op :45; de andere zijn Nepal op UTC+5:45 en een onofficiële zone rond Eucla in Australië.

Het mooiste is de geschiedenis. De Standard Time Act 1945 zette de klok van Nieuw-Zeeland op UTC+12. De Chathams zetten de klok gewoon vijfenveertig minuten vóór en gingen verder met hun leven. Daar bestond geen wettelijke basis voor. Het was gewoon wat de eilanden deden.

Het parlement liep pas in 1974 in, toen de Time Act formeel de afwijking erkende die al bijna dertig jaar dagelijks in gebruik was.

Zeshonderd mensen bedachten een tijdzone door onderling overeenstemming te bereiken, en het land bekrachtigde dat achteraf.

De klok: de vijfenveertig minuten hebben niets met de zon te maken. UTC+12:45 komt overeen met een meridiaan op 168°45′ west. De Chathams bevinden zich op ongeveer 176°30′ west, waardoor de eilanden ongeveer een half uur voorlopen op hun eigen zon – gewoon UTC+12 had er dichter bij gezeten: ongeveer een kwartier erachter.

Zelfs bij het verzetten van de klok blijft die afwijking zichtbaar. De zomertijd op de Chathams begint op de laatste zondag van september om 2:45 en eindigt op de eerste zondag in april om 3:45. De eilanden ronden nooit iets af.

En door hun ligging behoren de Chathams tot de eerste bewoonde plekken op aarde waar de zon elke dag opkomt – ze strijden om die titel met Kiribati, Tonga en, sinds 2011, Samoa.

Zeshonderd mensen, vijfenveertig minuten, en een vaste plek vooraan in de dag van de wereld.