Staðartími núna: Jerúsalem

Dagsbirta yfir árið: Jerúsalem

Vissir þú?

Borg þar sem hver bygging verður að bera sama steininn

Árið 1918 gaf Ronald Storrs – þá breskur herstjóri í Jerúsalem – út samþykkt um að byggingar í borginni skyldu klæddar staðbundnum kalksteini. Hún var hluti af aðalskipulagi sem Sir William McLean, þá borgarverkfræðingur Alexandríu, samdi með framlagi frá arkitektinum C. R. Ashbee úr Arts and Crafts-hreyfingunni.

Reglan lifði stjórnina sem setti hana. Hvert síðara yfirvald hefur haldið henni við og hún er enn í gildi í samþykktum borgarinnar.

Efnið er flokkur ljósra kalksteina og dólómíta sem höggnir eru úr Júdeuhæðum og mynduðust á síðkrít. Dæmigerðasta afbrigðið er meleke, hvítur kalksteinn sem klofnar hreint í stóra steina og hefur verið notaður frá fornöld – Grátmúrinn er hlaðinn úr honum. Þegar lágt sólskinið fellur á rjómagular og bleikleitar framhliðarnar fær öll borgin á sig gullna blæinn sem liggur að baki orðunum Jerúsalem úr gulli.

Reglunum hefur ítrekað verið breytt. Reglugerðin frá 1936 krafðist þess að útveggir væru byggðir úr steini. Aðalskipulagið frá 1944 krafðist þess aðeins að útveggir, súlur og allir veggir sem snúa að götu væru klæddir náttúrusteini höggnum í ferhyrninga – og þar með varð steinninn klæðning en ekki burðarvirki, aðallega vegna þess að járnbent steinsteypa var orðin ódýr og aðgengileg.

Henni er enn fylgt. Þjóðarbókasafn Ísraels, sem lokið var við árið 2023 eftir teikningum Herzog & de Meuron, er klætt steininum. Árið 2000 voru um 650 steinhöggsfyrirtæki starfandi á Vesturbakkanum, sem framleiddu bleikan, sandlitan, gullinn og beinhvítan stein.

Í heila öld, gegnum nokkur stjórnarskipti, hefur ein regla um það hvernig bygging skuli líta út að utan haldist.

Klukkan: spurningin um hvenær skipt er um tíma hefur hins vegar verið óstöðugri.

Ísrael og palestínsku svæðin nota bæði UTC+2 á veturna og UTC+3 á sumrin, en undir ólíkum heitum – ísraelskur staðaltími og ísraelskur sumartími (Israel Standard Time, Israel Daylight Time) öðrum megin, austurevrópskur tími og austurevrópskur sumartími hinum megin.

Dagsetningarnar hafa oft verið ólíkar.

Fram til ársins 2013 tók ísraelskur staðaltími aftur gildi aðfaranótt sunnudags fyrir Yom Kippur, svo að fastan – sem miðast við að dimma tekur – hæfist og lyki klukkutíma fyrr. Þar sem hebreska tímatalið er tungl- og sólartímatal getur Yom Kippur borið upp hvenær sem er frá miðjum september til miðs október, og því fór Ísrael stundum aftur á staðaltíma allt að sex vikum á undan flestum öðrum löndum. Dagsetningin varð ítrekað að samningsatriði í stjórnarmyndunarviðræðum. Árið 2013 festi Knesset tímabilið frá föstudeginum fyrir síðasta sunnudag í mars til síðasta sunnudags í október, nálægt dagsetningum Evrópu.

Palestínsku svæðin ákveða sínar eigin dagsetningar. Árið 2021 lauk sumartímanum þar 29. október, tveimur dögum á undan Ísrael. Árið 2023 frestaði Palestína sumartímanum fram yfir ramadan, svo að klukkustund skildi á milli í um fimm vikur. Og árið 2011 voru Vesturbakkinn og Gaza hvort á sínum tíma, eftir að yfirvöld í Ramallah færðu klukkurnar að loknum ramadan en yfirvöld á Gaza fylgdu ekki með.

Borg þar sem lögin hafa í meira en hundrað ár verið ótvíræð um úr hverju hver veggur skuli vera, en þar sem svarið við því hvað klukkan er hefur stundum farið eftir því hvaða skrifstofa gaf út tilkynninguna.