Vissir þú?
Borgin gaf frá sér geiturnar en hélt klukkunni
Angórageitin dregur nafn sitt af Ankara, sem hét Angora til 1930. Ull hennar er móhár (mohair), en það orð kemur úr arabísku, ekki af nafni borgarinnar. Hvítar geitur með langa lokka hafa gengið á beit á hásléttunum umhverfis borgina í að minnsta kosti tvö þúsund ár, og evrópskir ferðalangar skrifuðu um þær frá sjötta áratug 16. aldar.
Um aldir takmarkaði Tyrkjaveldi útflutning þeirra, því einokunin var þess virði að verja hana.
Hún hélt ekki.
Árið 1838 sendi Mahmud II soldán tólf geldhafra og eina huðnu til Suður-Afríku. Karldýrin voru gelt af ásettu ráði svo að ekki væri hægt að koma upp keppinautahjörð. Það var skynsamleg varúðarráðstöfun, og hún brást. Árið 1849 gaf Abdülmecid I soldán sjö huðnur og tvo hafra bandarískum ráðgjafa – fyrsti innflutningurinn til Bandaríkjanna. Fleiri sendingar fylgdu, alls um sex eða sjö hundruð dýr, og síðustu stóru sendingarnar komu frá Suður-Afríku: 148 geitur árið 1904 og 117 hafrar árið 1925.
Á sjöunda áratugnum áttu Bandaríkin yfir fimm milljónir angórageita, og meira en 90% af bandarísku móhári var framleitt í Texas. Suður-Afríka á nú um fjórðung angórageita heimsins og hefur farið fram úr Bandaríkjunum í framleiðslu.
Tyrkneskar fræðigreinar lýsa niðurstöðunni umbúðalaust: Anatólía, vagga kynsins, missti stöðu sína í atvinnugrein sem ber nafn höfuðborgar hennar.
Klukkan: og einmitt sama ár og síðasta sendingin fór gaf Ankara landinu nokkuð sem það hefur aldrei látið af hendi.
Þann 26. desember 1925 samþykkti tyrkneska stórþingið í Ankara lög nr. 697, sem afnámu alaturka-kerfi Tyrkjaveldis – þar sem dagurinn hófst við sólsetur og leiðrétta þurfti hverja klukku í landinu á nokkurra daga fresti – og tóku upp alþjóðlegu sólarhringsklukkuna frá 1. janúar 1926.
Istanbúl bjó við afleiðingarnar; tímavörsluherbergjum moskanna þar, muvakkithanes, var ekki formlega lokað fyrr en árið 1952. En ákvörðunin var tekin hér.
Ankara er á um 33° austlægrar lengdar, á UTC+3, tímabelti sem miðast við 45. lengdarbaug – svo borgin er um 48 mínútum á undan eigin sól. Síðan 2016 hefur Tyrkland verið varanlega á þessu fráviki, án nokkurra árstíðabreytinga.
Borgin tók upp nýtt nafn árið 1930. Heimurinn kallar geitina enn Angora.
Heimildir
- Goat Journal, *Angora Goats Breed Profile* (148 geitur árið 1904, 117 hafrar árið 1925)
- Britannica, *Angora goat* (uppruni nálægt Ankara; flutt til Evrópu um miðja 16. öld)
- Ronan Country Fibers (meira en 5 milljónir geita í Bandaríkjunum á sjöunda áratugnum; meira en 90% hlutur í Texas; 1,8 milljónir árið 1992, undir 200.000 árið 2009)
- The Rajasthan Express (~23% af angórageitum heimsins eru í Suður-Afríku; nafnið „Angora“ fyrir 1930; frásögn Pierre Belon frá 1555)
- Ankara University DTCF Magazine, *The Angora Goats in History (1765-1908)* (tyrkneska einokunin tapaðist og Anatólía missti yfirburði sína)
- Lög nr. 697, 26. desember 1925, tóku gildi 1. janúar 1926.
- Lengdarútreikningur: Ankara 32,85° A, lengdarbaugur UTC+3 45° A