Biliyor Muydunuz?
Şehir Keçilerini Verdi, Saatini Tuttu
Ankara keçisi adını, 1930'a kadar Angora olarak anılan Ankara'dan alıyor. Ürettiği lif tiftiktir; dünyada bilinen "mohair" adı ise şehirden değil, Arapçadan gelir. Uzun bukleli beyaz keçiler şehrin çevresindeki yaylalarda en az iki bin yıldır otluyor ve Avrupalı gezginler 1550'lerden itibaren onlar hakkında yazıyordu.
Osmanlı devleti yüzyıllar boyunca keçilerin ihracatını kısıtladı, çünkü tekel korunmaya değerdi.
Tutmadı.
1838'de II. Mahmud, Güney Afrika'ya on iki iğdiş edilmiş teke ve bir dişi keçi gönderdi. Erkekler bilerek iğdiş edilmişti; rakip bir sürü kurulamasın diye. Makul bir tedbirdi ve işe yaramadı. 1849'da Abdülmecid, bir Amerikalı danışmana yedi dişi keçi ve iki teke hediye etti — ABD'ye ilk giriş buydu. Ardından başka sevkiyatlar geldi; toplamda altı yedi yüz baş kadar. Son büyük partiler Güney Afrika'dan geldi: 1904'te 148 keçi, 1925'te 117 teke.
1960'lara gelindiğinde ABD'de beş milyondan fazla Ankara keçisi vardı ve Amerikan tiftiğinin %90'ından fazlası Teksas'ta üretiliyordu. Güney Afrika bugün dünyadaki Ankara keçilerinin kabaca dörtte birini barındırıyor ve üretimde ABD'yi geçti.
Türk akademik kaynakları sonucu açıkça yazıyor: ırkın beşiği olan Anadolu, başkentinin adını taşıyan bir sanayideki üstünlüğünü kaybetti.
Saate gelince: O son sevkiyatın yapıldığı yıl Ankara, ülkeye hiç vazgeçmediği bir şey verdi.
26 Aralık 1925'te Ankara'daki Türkiye Büyük Millet Meclisi 697 sayılı Kanun'u kabul etti; günün günbatımında başladığı ve ülkedeki her saatin birkaç günde bir düzeltilmesi gereken Osmanlı alaturka sistemini kaldırdı ve 1 Ocak 1926'dan itibaren uluslararası 24 saatlik sistemi benimsedi.
Sonuçlarıyla İstanbul yaşadı; camilerdeki muvakkithaneler ancak 1952'de resmen kapatıldı. Ama karar burada alındı.
Ankara yaklaşık 33° doğuda ama 45. meridyen için kurulmuş UTC+3'ü kullanıyor — bu da şehri kendi güneşinin kabaca 48 dakika önüne koyuyor. 2016'dan beri Türkiye kalıcı olarak bu saatte duruyor; hiç mevsimlik değişiklik yapmıyor.
Şehir 1930'da adını değiştirdi. Dünya keçiye hâlâ Angora diyor.
Kaynaklar
- Goat Journal, *Angora Goats Breed Profile* (1904'te 148 keçi, 1925'te 117 teke)
- Britannica, *Angora goat* (Ankara yakınlarında köken; 16. yüzyıl ortasında Avrupa'ya girişi)
- Ronan Country Fibers (1960'larda ABD'de 5 milyondan fazla keçi; Teksas'ın %90'dan fazla payı; 1992'de 1,8 milyon, 2009'da 200.000'in altı)
- The Rajasthan Express (dünyadaki Ankara keçilerinin ~%23'ünün Güney Afrika'da olması; 1930 öncesi "Angora" adı; Pierre Belon'un 1555 kaydı)
- Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi, *The Angora Goats in History (1765-1908)* (Türk tekelinin kaybı ve Anadolu'nun üstünlüğünü yitirmesi)
- 697 sayılı Kanun, 26 Aralık 1925, yürürlük 1 Ocak 1926
- Boylam hesabı: Ankara 32,85°D, UTC+3 meridyeni 45°D