Biliyor Muydunuz?
Cakarta Saatle Değil, Geri Sayımla Yaşıyor
Cakarta'nın kabaca %40'ı bugün deniz seviyesinin altında.
Sebep öncelikle okyanus değil. Cakarta çevresinde deniz seviyesi yılda yaklaşık 3-4 milimetre yükseliyor; ciddi ama yavaş. Kara çok daha hızlı iniyor. Kuzey Cakarta yılda 25 santimetreye varan hızla çöküyor — bazı yerlerde daha fazla — ve on yılda yaklaşık 2,5 metre düştü.
Mekanizma, Mexico City'nin altında işleyenle aynı: yeraltı suyu çekimi. Şebeke suyu Cakarta nüfusunun ancak %40'ına ulaşıyor, dolayısıyla milyonlarca insan kuyulardan çekiyor — binlercesi ruhsatsız — ve şehrin altındaki akifer boşaldıkça sıkışıyor. Şehir, kendi suyunun bulunduğu boşluğa çöküyor.
Öngörüler sert. Çeşitli çalışmalar Cakarta'nın dörtte biri ile üçte biri arasında bir bölümünün 2050'ye kadar su altında kalabileceğini söylüyor. Dev bir deniz duvarı projesi defalarca ertelendi ve artık 2030'dan önce beklenmiyor. Bazı yerlerde mevcut duvar, tutmak için inşa edildiği seviyenin çoktan altında kalmış durumda.
2019'da Cumhurbaşkanı Joko Widodo, Endonezya'nın başkentini taşıyacağını duyurdu. Yeni şehir Nusantara, Borneo'da Doğu Kalimantan'da, yaklaşık 1.200 kilometre uzakta inşa ediliyor; hedef tamamlanma tarihi 2045 — Endonezya bağımsızlığının yüzüncü yılı. 2022 ile 2024 arasında yaklaşık 4,7 milyar dolar harcandı. Cakarta ülkenin ticari ve finansal merkezi olmayı sürdürüyor ve büyük metropol alanında hâlâ 30 milyon civarında insan yaşıyor.
Saate gelince: Bu serideki her şehrin saatin kaç olduğuna dair bir tartışması var. Cakarta'nın bütün rakamları ise tarih.
Deniz duvarı için 2030. Yeni başkent için 2045. Su için 2050. Şehri gerçekten yöneten rakamlar bunlar ve hiçbiri bir kadranın üzerinde değil.
Açıkça söylemekte fayda var: hükümet merkezini taşımak Kuzey Cakarta'nın altındaki fiziği değiştirmiyor. Pluit'te yaşayan insanlar orada olmaya devam edecek ve zemin, Nusantara'daki takvim ne derse desin, inmeye devam edecek.
Kaynaklar
- Space4Water Portal, *From Jakarta to Nusantara* (%40 deniz seviyesi altında; ruhsatsız kuyular)
- Geography Worlds (Kuzey Cakarta'da yılda 25 cm; şebeke suyunun nüfusun %40'ına ulaşması)
- Maritimes Crimes (Kuzey Cakarta'nın on yılda 2,5 metre çökmesi)
- Seasia.co (deniz seviyesinin yılda 3-4 mm yükselmesi)
- Guardian (Widodo'nun 2019 duyurusu; Nusantara'nın konumu)
- Global South Forum (2022–2024 arası ≈4,7 milyar dolar; deniz duvarının gecikmesi)
- Environment+Energy Leader (2045 hedefi)